Κόλλησε στα αβαθή του Γαυρίου ...
Φωτογραφία από το σημερινό συμβάν   Κόλλησε στα αβαθή του Γαυρίου, σήμερα Παρασκευή 17 Αυγούστου στις 11:15, το Andros Jet κατά τον απόπλου του με προορισμο Τήνο-Σύρο. Το πλοίο εκτελούσε το ενδοκυκλαδικό δρομολόγια Σύρο-Άνδρο-Τήνο-Σύρο.
Δημήτρης Κωνσταντινίδης: "Ας π...
Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΘΗΝΑΚΗ Καθημερινή-Αναδημοσίευση Το ξενοδοχείο «Τρίτων», το Ξενία της Ανδρου, διά χειρός του μετασχηματιστή αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη, στέκει εγκαταλελειμμένο από το 1999, έχοντας περιέλθει σε πλήρη απαξίωση.  «Τα νέα ξενοδοχεία του ΕΟΤ αποτελούν λοιπόν όχι μονάχα μονάδες λειτουργικής εξυπηρέτησης αλλά και πυρήνες αισθητικής απόλαυσης. [...] Ο ξένος που επισκέπτεται την Ελλάδα δεν θα χαίρεται μονάχα για τα αρχαία μνημεία και τον πολιτισμό της χώρας, αλλά θα ζει πραγματικά και την ομορφιά του νέου ελληνικού τοπίου για να το αγαπήσει και να το αισθανθεί σε όλη τη μοναδική του ποιότητα», έγραφε ο μετασχηματιστής αρχιτέκτων Αρης Κωνσταντινίδης στην εφημερίδα «Τουρισμός» την 1η Μαΐου του 1959. Το 1958, ο ίδιος, προϊστάμενος τότε του Τμήματος Αρχιτεκτονικών Μελετών της Τεχνικής Υπηρεσίας του ΕΟΤ, παραδίδει το πρώτο του Ξενία, το ξενοδοχείο «Τρίτων» στην ανδριώτικη Χώρα. Η μεγάλη αντίθεση. Το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου σε αντιπαραβολή με το εκπεσόν «δημοκρατικό μεγαλείο» ενός νεότερου μνημείου. Ηταν ένα από τη μεγάλη σειρά ξενοδοχείων που θα κατασκευάζονταν την επόμενη, πολύ δραστήρια δεκαετία από εκείνον αλλά και άλλους, αξιότατους συναδέλφους του, όπως ο Χαράλαμπος Σφαέλλος (ήδη, το 1953, ο Δημήτρης Πικιώνης είχε σχεδιάσει το Ξενία των Δελφών). Σήμερα, όμως, το Ξενία της Ανδρου στέκει μόνο του, ξένο σώμα, αποσυνάγωγο, υπενθύμιση μιας πάλαι ποτέ διαλαμψάσης εποχής. To ξενοδοχείο «Τρίτων» την εποχή της παράδοσής του, το 1958 Οι φαγωμένες κολόνες, τα ξεφλουδισμένα ντουβάρια, τα σκουριασμένα ψυγεία, τα θρυμματισμένα οικοδομικά υλικά, τα σαπισμένα κουφώματα, τα βίαια ξηλωμένα διακοσμητικά και άλλα αντικείμενα δεν θυμίζουν σε τίποτα ξενοιασιά, ξεκούραση, διακοπές. Το Ξενία της Ανδρου είναι μια χιλιοφθαρμένη στολή από τον μαραθώνιο της ανάπτυξης που έζησε η Ελλάδα μεταπολεμικά. Το οριστικό κλείσιμο του 1999 σηματοδότησε τη μετατροπή του σε εγκαταλελειμμένο μνημείο του εαυτού του. «Το βλέπω να σβήνει. Ξέρετε τι είναι να αντικρίζεις κάθε μέρα ένα κουφάρι;» λέει στην «Κ» επιχειρηματίας που εκφράζει την αγωνία των περιοίκων.  Φαγωμένες κολόνες, ξεφλουδισμένα ντουβάρια, θρυμματισμένα οικοδομικά υλικά, σαπισμένα κουφώματα – τίποτα δεν θυμίζει το Ξενία του Κωνσταντινίδη. Ασφαλώς, το Ξενία της Ανδρου αποπνέει ακόμα τον Αρη Κωνσταντινίδη, το σολωμικό «κοινό και κύριο», αυτό το «δημοκρατικό μεγαλείο» των κατασκευών του, εκείνο που «η αστική τάξη της εποχής του δεν κατάλαβε ποτέ. Στα εγκαίνια της περίφημης εξοχικής κατοικίας της Αναβύσσου, το 1962, ένας εκ των προσκεκλημένων είπε στον ιδιοκτήτη: “Το βρήκαμε πολύ δύσκολα. Μα, καλά, πώς γίνεται να μη φαίνεται από πουθενά;”. Ο πατέρας μου δεν ήθελε να φαίνεται· ήθελε να λειτουργεί», αφηγείται σήμερα στην «Κ» ο γιος του Αρη Κωνσταντινίδη, Δημήτρης. Παρά ταύτα, το Ξενία της Ανδρου, με την υπέροχη θέα στον όρμο της Χώρας, δέχθηκε σφοδρή κριτική. «Πράγματι, δεν είναι από τα καλύτερά του. Ο κάναβος του 4x4 έχει τη σκληρότητα της τότε αρχιτεκτονικής πρωτοπορίας. Ταυτόχρονα, δεν “έδεσε” με το έδαφος της Ανδρου, όπως συνέβη με αυτά της Καλαμπάκας, που το θεωρώ το καλύτερό του, του Πόρου, του Παλιουρίου ή της Ολυμπίας. Ο κάναβός του, όμως, εξυπηρετεί νέες χρήσεις», εξομολογείται στην «Κ» ο επίσης αρχιτέκτων Δημήτρης Κωνσταντινίδης. «Υπόσχεση» Το 2011 κηρύχθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού νεότερο μνημείο ως «δείγμα κτιρίου ειδικής χρήσης, αντιπροσωπευτικό της μοντέρνας αρχιτεκτονικής της δεκαετίας του ’50», μια εποχής «που είχε υποσχεθεί μιαν άλλη ζωή για την Ελλάδα», όπως λέει στην «Κ» η σκηνοθέτις και εικαστικός Αννα Δημητρίου, η οποία, εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο, έχει αφοσιωθεί στη μάχη για την ανάδειξη των εγκαταλελειμμένων Ξενία, όπως εκείνα του Ναυπλίου, των Σπετσών, των Μετεώρων, αλλά «όχι μόνον αυτών· πηγαίνω σε κουφάρια βιομηχανιών, σε ό,τι θυμίζει την ορμή της Ελλάδας του ’50 και του ’60». Eνα έργο-παρέμβαση της Αννας Δημητρίου. Η ίδια αγωνίζεται για την αναβίωση «της χαμένης αθωότητας του ελληνικού καλοκαιριού». Αφορμή για τη συνομιλία μας ήταν τα έργα της που συνάντησα στην αυτοψία του Ξενία της Ανδρου. Η ίδια ζητεί την «αναβίωση της αθωότητας του ελληνικού καλοκαιριού και την επιστροφή της ζωής που υποσχέθηκαν εκείνες τις δεκαετίες». Στο ίδιο πνεύμα, το 2012, η Λίζη Καλλιγά, σε μία εμβληματική όσο και παρεμβατική έκθεση στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης, παρουσίασε φωτογραφίες και αρχειακό υλικό από το Ξενία της Ανδρου, καταγράφοντας τις φθορές και την εκπεσούσα λάμψη της κατασκευής ενός επιδραστικού αρχιτέκτονα. Σήμερα, πάντως, όπως μας πληροφορούν αρμόδιες πηγές, η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.), στην οποία ανήκει το Ξενία της Ανδρου, έχει δρομολογήσει τη διαγωνιστική διαδικασία επίσης και για μια δέσμη αντίστοιχων ξενοδοχείων. Παρότι «έχει ήδη εκδηλωθεί επενδυτικό ενδιαφέρον», δεν έχει προσώρας εκτιμηθεί το κόστος ανακατασκευής του, «στοιχείο που θα δοθεί στην ΕΤΑΔ μέσω της μελέτης βιωσιμότητας που ήδη δρομολογείται». Η μελέτη, όπως λέγεται, θα λαμβάνει υπ’ όψιν «τη διατήρηση της ταυτότητας και της εξωτερικής εικόνας του κτιρίου ως νεοτέρου μνημείου, σε συνδυασμό με την ανάγκη ανταπόκρισης στις σύγχρονες απαιτήσεις φιλοξενίας και αδειοδότησης». Ας “πέσει” "Ίσως είναι υπερβολή να δαπανηθούν τόσα χρήματα για την ανακατασκευή του Ξενία της Άνδρου», λέει ο γιος του Άρη Κωνσταντινίδη, Δημήτρης. Επ’ αυτού του ζητήματος, ο γιος του Αρη Κωνσταντινίδη, Δημήτρης, εκφράζει μία γενναία – και ολίγον αναπάντεχη – άποψη: «Ισως είναι υπερβολή να δαπανηθούν τόσα χρήματα για την ανακατασκευή του. Στο κάτω κάτω, ας “πέσει” το Ξενία. Δεν είναι απαραίτητο να διασωθεί πάση θυσία. Ο Αρης Κωνσταντινίδης πίστευε στο εφήμερο. Εχτιζε “δοχεία ζωής”, όχι μνημεία. Ο ίδιος έφθασε μέχρι το σημείο να πει “γκρεμίστε τα νεοκλασικά”. Δεν χρειάζεται να τα διαιωνίζουμε όλα. Πάντοτε έρχεται η στιγμή που κάτι πρέπει να το αντικαταστήσεις».
Ο "Σταμάτης" στο Μπατσί: καθημ...
Στο χειμερινό Μπατσί είναι η μόνη ταβέρνα ανοικτή κάθε μέρα, μεσημέρι-βράδυ. Το Μπατσί με την καλοκαιρινή ζωή και τους χιλιάδες τουρίστες, τον χειμώνα ερημώνει απελπιστικά. Από τα εκατοντάδες μαγαζιά μένουν ανοικτά 3-4!!! Ανάμεσα τους η ταβέρνα του "Σταμάτη". Φάρος αναμένος κρατά συντροφιά στους λίγους ντόπιους και περαστικούς που φτάνουν στον διάσημο καλοκαιρινό προορισμό. Από τον Οκτώβρη μέχρι τον Απρίλιο, επτά μήνες, ο Γιάννης Θωμάς, η γυναίκα του και ο γιός του δίνουν την μάχη της καθημετινής μοναξιάς περιμένοντας κάποιον περαστικό να πιεί έναν καφέ ή να φάει ένα φαγητό (φωτ. Εν Άνδρω).  Η ιστορία της ταβέρνας ξεκινά το 1965. Πριν 52 χρόνια ο Σταμάτης Θωμάς μέγειρας του Εμπορικού Ναυτικού επιστρέφει στον τόπο του και ανοίγει την ομώνυμη ταβέρνα με την γυναίκα του την Αναστασία που ήταν φοβερή μαγείρισα. Εργατικός και ταλαντούχος γίνεται γρήγορα γνωστός. Λίγα χρόνια μετά γυρίστηκε το ιστορικό φιλμ "Κορίτσια στον ήλιο" που έκανε το Μπατσί διάσημο στην Ελλάδα. Καθώς το Μπατσί αρχίζει να ανεβαίνει τουριστικά ο Σταμάτης αναδεικνύεται στις πρώτες ταβέρνες της εποχής. Στη φωτογραφία ο Σταμάτης Θωμάς με την στολή του μαγείρου το 1958 (φωτ. Εν Άνδρω)      Η ιστορία του Μπατσιού έχει ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα. Ήταν ένα μικρό ψαροχώρι. Στις αρχες του 20ου αιώνα άρχισε να μεγαλώνει, καθώς κατέβαιναν κάτοικοι από την Άρνη και το Απροβάτου. Στη παραπάνω φωτογραφία που είναι κρεμασμένη στο μαγαζί του "Σταμάτη" εικονίζεται το ψαροχώρι το 1927 (φωτ. Εν Άνδρω).  Το Μπατσί μεγάλωσε, άλλαξε, έγινε διάσημος καλοκαιρινός προορισμός. Η διαφορά των δύο παραπάνω φωτογραφιών είναι 90 χρόνια. Εικον΄ζουν το ίδιο ακριβώς σημείο: την μικρή πλατεία του χωριού. Τίποτα δεν είναι το ίδιο. Μόνο η ερημιά του χειμώνα έχει αλλάξει. Φαντά;ζει τώρα πολύ μεγαλύτερη τωρα καθώς το χωριό αδειάζει πολύ περισσότερο αυξάνοντας την χειμερινή μοναξιά σε όσους μένουν (Εν Άνδρω). Τον Σταμάτη Θωμά διαδέχτηκε στην ταβέρνα ο γιός του Γιάννης Θωμάς το 1984. Η οικογενειακή παράδοση συνεχίστηκε σε ένα Μπατσί που πια γινόταν πανελλήνιος προορισμός. Και μαζί μεγάλωνε και η πελατεία της ταβέρνας. Στη φωτογραφία ο Γιάννης Θωμάς μαγειρεύει σπετζοφάϊ για το τραπέζι της γιορτής του Αγίου Φιλίππου (φωτ. Εν Άνδρω).  Του Γιάννη Θωμά του άρεσε από μικρός η μαγειρική. Όταν πήγε στο Πολεμικό Ναυτικό υπηρέρησε ως "ναύτης-εσχαρεύς" (μαγειρας) στο διάσημο αντιτορπιλικό "Βέλος". Από την θητεία του έχουν μείνει στη μνήμη του δύο ιστορίες. Η πρώτη με τα γεμάτα ταψιά, που μια μέρα που είχε μεγάλη φουρτούνα ανοίξαν οι φούρνοι και έπεσαν στο πάτωμα της κουζίνας!!! Η δεύτερη μια άλλη μέρα που ζυμώνανε ψωμί και από τη φουρτούνα έφυγε το καζάνι με το ζυμάρι και πήγε στη θάλασσα!!! Εδώ ο Γιάννης χαμογελαστός κρατά την σπανακόπιτα, μπροστά στο παστίτσιο, τους κεφτέδες, το ψητό χειρινό που σέρβιρε εκείνη την γιορτινή μέρα (φωτ. Εν Άνδρω).,  Δεξιά η σύζυγος του Γιάννη, Καλιρρόη, μπροστά στις ωραίες πίτες της. Γεννημένη στη Νέα Υόρκη κόρη του πρώην προέδρου του Μπατσιού Μιχάηλ Μουστάκα,. Να θυμίσουμε πως ο Μ. Μουστάκας ήταν ιδρυτής του συλλόγου Ανδρίων που έκανε έρανο και σκεπάστηκε το 1959. Μιλήσαμε στο μοκρό μπαλκόνι του "Σταμάτη" που βλέπει όλο το λιμάνι. "Κάνουμε προσπάθεια μένοντας ανοικτοί όλο τον χειμώνα. Είναι κρίμα να έρχονται επισκέπτες την χειμερινή περίοδο και να μην βρίσκουν τίποτα ανοικτό. Εμείς ακόμα και κάποιο βράδυ δεν έχουμε κόσμο μένουμε μέχρι 10:30-11:00. Πως θα γίνουμε προορισμός με μόνο 2-3 μήνες τον χρόνο ανοικτά τα μαγαζιά; Καλό θα ήταν να έμαναν κι άλλα μαγαζιά ανοικτά ώστε να υπάρχει και μια αναφορά και το χειμώνα στο Μπατσί" (φωτ. Εν Άνδρω).  Ο Σταμάτης, γιός του Γιάννη, που συνεχίζει μια παράδοση μισού αιώνα στην επιχείρηση. Εδώ στο μικρό μπαρ της ταβέρνας (φωτ. Εν Άνδρω). Δύο διπλώματα μαγειρικής. Η διαδρομή μιας ιστορικής ταβέρνας στο Μπατσί. Κάτω του παππού Σταμάτη Θωμά από το υπουργείο Ναυτιλίας. Πάνω του εγγονού Σταμάτη Θωμά από την "Le Monte".Κοντά μισό αιώνα απόσταση το ένα από το άλλο (φωτ. Εν Άνδρω).  Από τις ελάχιστες γιορτινές αναφορές στο χειμερινό Μπατσί για την ταβέρνα του Σταμάτη" η γιορτή του Αγίου Φιλίππου στις 14 Νοεμβρίου. Εκεί γίνεται επί 30 ολόκληρα χρόνια το γιορτινό τραπέζι. Το ξεκίνησε στη δεκαετί του 1980 ο Λεονάρδος Αμολοχίτης, πρόεδρος τότε στο Μπατσί. Το τραπέζι κάνουν η εκκλησία και ο Δήμος για να τιμήσουν τους προσκαλεσμένους που φτάνουν στις αρχές του χειμώνα στο έρημο χωρίο. Το τραπέζι εδώ και τρία χρόνια ανώνυμοι "Πλουσκαίοι"  του διαδικτύου έχουν βαλθεί να συκοφαντούν και να τρολάρουν προσπαθώντας να το σταματήσουν. Αλήθεια ποιο μέρος στην Ελλάδα δεν τιμά τους προσκαλεσμένους του; Και στο χειμωνιατικό Μπατσί φτάνουν κάθε χρόνο καμμιά 20αριά προσκαλεσμένοι από την Ελλάδα, τις Κυκλάδες και την Άνδρο. Τιμούν το Μπατσί και δημιουργούν  μια αναφορά για το χωριό μες' το χειμώνα. Όμως οι μισαλόδοξοι άνθρωποι θέλουν το χειμερινό Μπατσί να μην έχει ούτε αυτή την αναφορά. Κατά τα άλλα λένε πως... "αγαπούν το Μπατσί"!!! Στη φωτογραφία η ταβέρνα του "Σταμάτη" στα γιορτινά της περιμένει τους επισκέπτες για το γεύμα του Αγίου Φιλίππου... (φωτ. Εν Άνδρω).  Ανήμερα της γιορτής του Αγίου Φιλίππου. Διπλα στη παραδοσιακή ψαρόβαρκα, με τα δίχτυα στον μώλο, μερικά κοριτσάκια φορώντας τις σχολικές στολές της παρέλασης παίζουν. Μια διαφορετική μέρα στη ζωή τους. Μια ξεχωριστή μέρα στην μοναχική επαναλλαμβανόμενη μονότονα καθημερινότητα του μικρού χωριού στη διάρκεια του χειμώνα, η οποία δίνει άλλο χρώμα στη ζωή του χειμερινού οικισμού, που έχει άλλη μια γιορτή ακόμα: της βαφτίσεως στις 6 Ιανουαρίου. Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να σταματήσουν οι θρησκευτικές γιορτές και οι παρελάσεις στους μικρούς τόπους. Λεε κι έχουν αυτά τα παιδιά πολλούς τρόπους να ξεφύγουν από την χειμερινή απομόνωση και την ρουτίνα. Όπως μου σχολιάσε και ο Γιάννης καθώς έφευγα: "να μην τα σβήσουμε όλα. Και να φτάσουμε στο τέλος να μην υπάρχει τίποτα..." Αποστολή: Δ. Μπασαντής          
Γιατί οι Κύπριοι επισκέπτονται...
Της Αναστασίας Ασλανίδου   Το μοναστήρι της Αγίας Μαρίνας στ΄Αποίκια το επισκέπτονται πολλού κύπριοι προσκυνητές, αλλά και περιηγητές της Άνδρου. Στην φωτογραφία ο καθηγητής του πανεπιστημίου Χάρβαρντ Γιάννης Πετρόπουλος μπροστά στο μοναστήρι τον Ιούλιο του 2015.   Αφορμή του κειμένου ήταν οι δύο κρουαζιέρες των Κυπρίων τουριστών-προσκυνητών στην Αγία Μαρίνα της Άνδρου εφέτος το καλοκαίρι. Η πρώτη στην γιορτή της Αγίας τον Ιούλιο και η δεύτερη στο τέλος Αυγούστου. Είναι γεγονός πως το προσκύνημα στην Αγία Μαρίνα της Άνδρου έχει αποκτήσει μεγάλη σημασία για τους Κύπριους και έχει πολλές αιτίες.
ΞΕΝΙΑ ΑΝΔΡΟΥ: ένα μνημείο χωρί...
Της Μαρίας Σγουρίδου Αρχιτέκτονος Μηχανικού Το Ξενία της Άνδρου, τότε που υπήρχαν ψαρόβαρκες στην Πλακούρα  ΤΟ ΤΟΤΕ Ξενοδοχείο Τρίτων, το πρώτο Ξενία  που κτίστηκε από τον ΕΟΤ το 1958,  δημιουργώντας τομή στην μέχρι τότε τυπολογία των ξενοδοχείων. Σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη, πρωτοποριακό έργο πανευρωπαϊκής αναγνώρισης. Μια χρωματική κυβιστική εικόνα που κοιτούσε το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, χωρίς να διαταράσσει την παραδοσιακή νησιώτικη αρχιτεκτονική.
Γαύριο, Χώρα, Κόρθι: Τα τρία α...
Του Διαμαντή Μπασαντή Το κοινό στο Δημοτικό Θέατρο περιμένοντας να αρχίσει η παράσταση ενός από τους θεατρικούς ομίλους του νησιού  Έχουμε γράψει πολλές φορές για τα τρία πρόσωπα της Άνδρου. Τρία πρόσωπα της κοινωνίας ενός νησιού που αλλού συγκλίνουν και αλλού αποκλίνουν. Τρια πρόσωπα που καλό είναι να γνωρίσουμε τις διαφορές τους αν θέλουμε να …μας καταλάβουμε! Ας διατρέξουμε, λοιπόν, το νησί παρέα ξεκινώντας από τον Βορά προς το Νότο.
Πως δεν φούνταρε το πλοίο στο ...
Του Διαμαντή Μπασαντή Το Aqua Jewel αναχωρεί από το Γαύριο -      Τι μου λες εμένα για φουρτούνες στα πέλαγα; Έχουν δει φουρτούνα στο Γαύριο; Μουρμουρίζει ο καπετάν Τάσος... Κουβεντιάζω στη γέφυρα του SuperFerry ΙΙ με τον καπετάν Τάσο Τρέσσο μια παλιά τρελή περιπέτεια μας με το "Aqua" στο Γαύριο και γελάμε. Νυχτερινή πλεύση για Ραφήνα με μπουνάτσα. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.