Καρναβάλι Κορθίου 2018...
Ένταξει αργήσαμε δεν λέω. Όμως τώρα τέλειωσε το γλέντι ο ανταποκριτης μας ο Νίκος. Και έτσι σήμερα το μεσημέρι λάβαμε την ανταπόκριση από Κόρθι!!! Τουλάχιστον ακόμα κι έστι έχουμε το υλικό και τις ανάλογες περιγραφές για το ηρωικό Κόρθι που εφέτος κατάφερε και ξεπέρασε κατά πολύ σε φαντασία και σε αισθητική ως προς τα άρματα την Χώρα. Κι όχι μόνο την ξεπέρασε, αλλά κατάφερε και τους χώρεσε όλους στον μικρό πεζόδρομο. Ήταν ένα καρναβάλι ξεχωριστό και αξίζει - έστω και με χρονοκαθυστέρηση - να το πούμε και να δώσουμε συγχαρητήρια. Στην φωτογραφία ο Άγγελος του Παλαιού Φαλήρου που κάποιοι έξυπνοι τον κατέβασαν. Ε, στο Κόρθι τον ανέβασαν πάλι. Και μπράβο τους...
Καρναβάλι 2018 - Χώρα Άνδρου: ...
   Ήταν ένα ακόμα καρναβάλι με το κέφι του, με τον κόσμο του, με την τρέλα του, με τα γέλια του, το τραγούδι και τον χορό του. Και είχε κόσμο. Και είχε και καλό καιρό. Τελικά ήταν και καλός ο καιρός και κόσμος ήρθε. Μαζεύτηκαν τα χωριά γύρω απο την Χώρα. Ήρθε το Συνετί, οι Στενιές, τα Λειβάδια, η Βουρκωτή, το Αλαδινού, οι Στραπουργιές. Ήρθαν από το Μπατσί και από το Γαύριο. Και μαζεύτηκε κόσμος. Μπορεί να μην είχε πολλούς επισκέπτες. Αλλά οι ανδριώτες ήταν όλοι εδώ. Και το διασκέδασαν. Γέμισε κόσμο η Αγορά, γέμισαν κόσμο τα μαγαζιά. Ήταν μια ακόμα όμορφη Κυριακή Αποκριάς... (φωτ. Εν Άνδρω).
Το Μέγα Ψυχοσάββατο και μερικέ...
Εφέτος του Αγίου Χαραλάμπους συνέπεσε με το Μέγα Ψυχοσάββατο. Τη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους την ήξερα από μικρός γιατί γιόρταζε ο μικρός αδελφός. Το Μέγα ψυχοσάββατο το άκουγα από μικρός. Αλλά δεν το ήξερα. Δεν του είχα δώσει σημασία. Ίσως γιατί νέοι ελάχιστα ενδιαφερόμαστε για όσους "φεύγουν". Άλλωστε υπήρξα παιδί μιας γενιάς που πόθησε να φύγει μακριά και δεν είχε ιδιαίτερες σχέσεις με τα εκκλησιαστικά και τις γιορτές. Πιο πολύ τις άκουγα και λιγότερο τις ήξερα. Απλά κάπως τις παρακολουθούσα. Ίσως πιο πολύ να με παρακολουθούσαν αυτές (φωτ. Εν Άνδρω).  Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώ με περίσκεψη μια παράδοση που είχα προσπεράσει στα νιάτα μου. Και με ενδιαφέρον αναλογίζομαι το τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά που οι απλοί άνθρωποι της Άνδρου ακολουθούν για αιώνες τώρα. Ήθη, εθιμα, που ακολουθούσαν ο πατέρας και η μητέρα κι ξέχασα εγώ στον δρομο. Με αυτές τις σκέψεις κατέβηκα στις 10 Φλεβάρη στη γιορτή του ξωκλησιού που υπάρχει στην άκρη του κτήματος, η οποία συνέπεσε εφέτος με το Μέγα Ψυχοσάββατο και έφερε στο νου διαδρομές παλιές του τόπου και της ζωής μας... (φωτ. Εν Άνδρω).     Το ξωκλήσι το είχαν κτίσει οι κάτοικοι του Υψηλού στο κτήμα του Νικόλαου Κούλυθρου-Εμπειρίκου στα τέλη του 19ου αιώνα όπως μαρτυρά το κτίσιμο και κάποιες απεικονίσεις. Οι γείτονες έλεγαν πως όσο ζούσε ο Νικόλαος το φρόντιζε. Μετά από αυτόν έμεινε στην όποια φροντίδα των περιοίκων. Όμως οι περίοικοι λιγόστεψαν με τα χρόνια. Και το ξωκλήσι ερήμωσε κι αυτό. Όταν βρέθηκα στο κτήμα είχε γυρω ελενίτ και σιδεροσωλήνες και μόνο 3-4 γείτονες το γιόρταζαν. Έγινε μια αρκετά μεγάλη επισκευή. Κι άρχισα να πηγαίνω κάθε χρόνο στη μνήμη του αδελφού μου. Το αξιοπερίεργο είναι πως μετά την επισκευή και την ύπαρξη πάλι παπά στην περιοχή άρχισαν να το γιορτάζουν και να έρχονται ολοένα και περισσότεροι (φωτ. Εν Άνδρω). Η γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους είναι καταχείμωνο. Ο καιρός σχεδόν πάντα κακός. Όμως ο κόσμος της περιοχής έρχεται και γιορτάζει. Παρακολουθώ με ενδιαφέρον την συμμετοχή να αυξάνει και μαζί και την διάθεση του κόσμου. Και καταλήγω: ότι εγκαταλείπουμε μάς εγκαταλείπει. Και μαζί με την εγκατάλειψη επέρχεται η λήθη... (φωτ. Εν Άνδρω). Το μικρό ξωκλήσι, λοιπόν, ξαναζωντάνεψε γιατί το ζωντάνεψε η ανθρώπινη προσφορά και παρουσία. Ήταν η ανάγκη των ανθρώπων να ζήσουν κάτι μέσα από τα έργα και την πίστη των προηγουμένων. Ήταν η ανάγκη των ανθρώπων να βρουν ένα νήμα με το χτες καθώς ταξιδεύουν στο αύριο. Ήταν ο παπα-Φιλάρετος που με την παρουσία του παροτρύνει στον γιορτασμό... (φωτ. Εν Άνδρω). Όπως εξηγούσε ο Φιλάρετος, με αφορμή την μέρα, το Μεγάλο Ψυχοσάββατο είναι η μια σημαντική μέρα την οποία η Εκκλησία αφιερώνει στη μνήμη αυτών που "έφυγαν¨και ζουν στις μνήμες μας. Αυτή τη μέρα ο παπάς αναφέρεται στα ονόματα τους. Όσο υπάρχει παπάς όπως έλεγε ο αείμνηστος Τζίμης Πανούσης ο οποίος κατέληγε: "όσο υπάρχει παπάς στο χωριό μπορείς κηδέψεις ή να κάνεις μνημόσυνο στον πατέρα σου". Η εφετινή λειτουργία στο ξωκλήσι, για πρώτη φορά, εφέτος είχε τρεις καλλίφωνους ψάλτες, οι οποίοι έδιναν την αίσθηση βυζαντινής χορωδίας (φωτ. Εν Άνδρω).    Η αρτοκλασία και οι ευχές. Μέρη μιας αρχαίας εκκλησιαστικής παράδοσης που χάνεται πίσω στον χρόνο (φωτ. Εν Άνδρω).  Τα κόλυβα. Μια ακομα παράδοση που έρχεται στον Χριστιανισμό από τις αρχαίες θρησκείες. Μια παράδοση που έχει να κάνει με την φροντίδα και την προσφορά στην ψυχή αυτών που "έφυγαν" από την αρχαιότητα. Το Μέγα Ψυχοσάββατο, καταλήγει ο Φιλάρετος στην κουβέντα μας, συμβολίζει και απεικονίζει αυτή την αναφορά (φωτ. Εν Άνδρω). Τέλος μια ταπεινή εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους ενός λαϊκού αγιογράφου. Μια πλούσια παραδοση η βυζαντινή αγιογραφία. Διάσπαρτα τα πολιτιστικά σημάδια της στο διάβα των αιώνων. Αυτό που εκπλήττει σήμερα ειναι η έλλειψη σεβασμού μερικών καλαμοκαβαλάρηδων της εξουσίας απέναντι στις παραδόσεις ενός λαού, που υποτίθεται θέλουν να εκφράσουν. Το ίδιο στενάχωρη όμως και η στάση κάποιων άλλων που κραυγαλέα και υποκριτικά προσποιούνται πως τις ακολουθούν, ενώ στην πραγματικότητα τους είναι κι αυτών εντελώς αδιάφορες (φωτ. Εν Άνδρω)  Η απόλυση, ο άρτος, τα κεράσματα. Μια γιορτή που ολοκληρώθηκε. Και του χρόνου... (φωτ. Εν Άνδρω).  Δ. Μπ.      
F/B ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ: Κατά λάθος επι...
Επιμέλεια αφιερώματος: Διαμαντής Μπασαντής Οι σκληρές αναμνήσεις εκείνης της νύχτας... (φωτ. σύνθεση Εν Άνδρω) Μερικά πράγματα προκύπτουν μάλλον τυχαία. Όπως τυχαία προέκυψε η κατεύθυνση του εφετεινού αφιερώματος στο μεγάλο ναυάγιο του πλοίου ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ. Μια φθινοπωρινή μέρα, καθώς καθόμουν με τον Πέτρο στο καφέ της Ευτυχίας, ένας κύριος γυρνά και λέει ευγενικά: «το αφιέρωμα στο ναυάγιο του πλοίου ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ χρειάζεται μερικές προσθήκες...».
Ξενοδοχείο "Κρίνος" - 150 χρόν...
  Υπάρχουν κάποια αρχοντόσπιτα στην Άνδρο που κουβαλούν μια, ή πολλές απίστευτες ιστορίες. Με πολιτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και καλλιτεχνικές προεκτάσεις. Εκεί διαδραματίστηκαν γεγονότα που σημάδεψαν την ζωή ανθρώπων,  «κολοσσοί» του πνεύματος στις ηλιόλουστες βεράντες τους εμπνεύστηκαν και άφησαν στην λογοτεχνία αριστουργήματα, ενώ κάποιοι άλλοι, πέρασαν στιγμές που δεν θα λησμονήσουν ποτέ.
Αντώνης Γράφας: Ένα βίντεο-ντο...
  Το ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ Ήταν ένα από τα τραγικά ναυάγια που έγιναν στον ελλάδικό χώρο. Ήταν και τα τραγικότερα της Άνδρου. Το πλοίο βουλιάξε με δραματικό τρόπο πριν 33 χρόνια στον Κάβο Ντόρο. Από τότε δεν είχε εντοπιστεί στο βυθό. Στο πρόσφατο βιβλίο των Θωκταρίδη-Μπιλίρη που παουσιάστηκε στην Άνδρο συμπεριλήφθηκε μόνο τα κειμενα από το αφιέρωμα του Εν Άνδρω για τα 33 χρόνια από την μέρα που βούλιαξε. Το υλικό του αφιερώματος του Εν Άνδρω που μας έδωσε τον Φεβρουάριο 2016 ο ερευνητής Αντώνης Λαζαρής και αφορουσε τον αντίκτυπο εκείνη την εποχή δημοσιεύτηκε από εμάς και αναδημοσιεύθηκε στο ίντερνετ (δυστυχώς χωρίς το όνομα του ερευνητη και την πηγή - έτσι έκριναν ορισμένοι). Τον Ιούνιο του 2016 ο ειδικός στις καταδύσες Αντώνης Γκράφας εντόπισε το ναυάγιο: το φωτογράφησε και το βιβτεοσκόπησε. Το Κυκλάδες24 δημοσ ηνίευμά το βίντεο. Στο Εν Άνδρω το έστειλαν αναγνώστες μας από το Κόρθι για να το αναδημοσιεύσουμε. Κάτι που κανουμε με ιδιαιτερη χαρά μιας και ο κ. Γραφας πολύ ευγενικά σε καθε δημοσίευση του αναφέρει και ως πηγή το αφιέρωμα μας. Δείτε το παρακάτω βίντεο, Μπορεί να είναι λίγο μεγάλο για τα δεδομένα του ίντερντ αλλά είναι συγκλονιστικό. Ιδίως η σκηνή με το πάνω μέρος του πλοίου και τα διάσπαρτα βυτία με τα καύσιμα που ανατινάχτηκαν και βούλιαξαν το πλοίο... Το βίντεο του Αντώνη Γραφα για το ναυάγιο του ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ "Εν Άνδρω" 
ΠΛΟΙΟ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ: «Όσο τους θυ...
  "Τί μπορεί να θυμάται μια φλόγα; Α θυμηθεί λίγο λιγότερο απ' ό,τι χρειάζεται, σβήνει· α θυμηθεί λίγο περισσότερο απ' ό,τι χρειάζεται, σβήνει. Να μπορούσε να μας διδάξει, όσο ανάβει, να θυμόμαστε σωστά." - Γιώργος Σεφέρης (Ο κ. Στρατής Θαλασσινός περιγράφει έναν άνθρωπο).  Ήταν μια γαλήνια νύχτα με πανσέληνο η 23η Φεβρουαρίου 2016. Πριν 33 χρόνια σαν σήμερα ήταν ένα ανταριασμένο απόβραδο όταν χανόταν το Χρυσή Αυγή στον φουρτουνιασμένο Κάβο Ντόρο. Δύο διαφορετικές στιγμές που η Άνδρος και τα γύρω νησιά και λιμάνια έζησαν πολύ διαφορετικά. Τότε μέσα στην αγωνία και στον θρήνο. Σήμερα μέσα σε περίσκεψη και μνήμη. Η αγρύπνια και το μνημόσυνο στην Πανάχραντο Οι ιερείς στην αγρύπνια/μνημόσυνο στο μοναστήρι της Παναχράντου. Μέσα σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα ολοκληρώθηκε στις 01:00 το πρωί η αγρύπνια και το μνημόσυνο με λίγα ζεστα λόγια για τους χαμένους ναυτικούς και επιβάτες του ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ στο μοναστήρι της Παναχράντου. Στην μακρά λειτουργία παραβρέθηκαν αρκετοί συγγενείς των αδικοχαμένων ναυτικών. Ήταν εκεί ο γιός του πλοιάρχου Αντώνη Γαρδέλη, ο γιός του καμαρότου Θεοχάρη Σπυριδάκη, ο γιός και η σύζυγος του ναύτη Πολύκαρπου Χορευτή,  η γυναίκα του Περικλή Λαμπρινίδη, συγγενείς του οδηγού Μιχαήλ Κασιδώνη, ο Σίμος Λάβδας από τους ελάχιστους διασωθέντες, ο δήμαρχος και ο έπαρχος Άνδρου, τρεις αντιδήμαρχοι και δημοτικοί σύμβουλοι του Δήμου Άνδρου και πολλές δεκάδες κάτοικοι της Άνδρου. Πρώτος αριστερά στο ψαλτήρι ο γιος του Θεοχάρη Σπυριδάκη. Στο τέλος της λειτουργίας μέσα σε κλίμα συγκίνησης μίλησαν για το ναυάγιο ο πατέρας Αντώνιος Χορευτής, ο δήμαρχος Άνδρου Θεοδόσης Σουσούδης, ο ηγούμενος της Μονής πατέρας Ευδόκιμος και εκ μέρους του Εν Άνδρω ο διαχειριστής του Διαμαντής Μπασαντής. Ο έπαρχος, αν και εκκληθεί να πει δύο λόγια, δεν μπόρεσε από συγκίνηση. Αρχικά ο πατέρας Αντώνιος Χορευτής έκανε προσκλητήριο των απολεσθέντων με την βοήθεια του δημάρχου. Στη συνέχεια είπε και μερικά λόγια σε ένα εκκλησιαστικό κλίμα. Μετά ο δήμαρχος εμφανώς τρακαρισμένος έκανε μια λιτή αναφορά. Ακολούθησε ο γέροντας Ευδόκιμος θύμισε με τον δικό του τρόπο, λίγες από τις δραματικές στιγμές που έζησε εκείνη τη νύχτα η Άνδρος. Τέλος ο Διαμαντής Μπασαντής ανέφερε το πόσο συγκίνησε το αφιέρωμα για το ναυάγιο σε Άνδρο, Ραφήνα και Κάρυστο. Ιδίως στη Ραφήνα που το θεωρούσαν και δικό τους πλοίο. Και κατέληξε με μια φράση άγνωστου ηλικιωμένου σε ένα κοιμητήριο: «Όσο τους θυμόμαστε θα ζουν. Αν τους ξεχάσουμε θα πεθάνουν». Το δείπνο μετά το μνημόσυνο, ξημερώματα της 23ης Φεβρουαρίου 2016. Ο Σίμος Λάβδας, από τους ελάχιστους επιζώντες της μοιραίας νύχτας. Τότε τον έβγαλαν μισοπεθαμένο από την θάλασσα. Τώρα ήταν παρών για να τιμήσει τους χαμένους συναδέλφους και συμπατριώτες του. Η βραδιά έκλεισε με μνήμη και περίσκεψη, σε ένα ανοιχτό δείπνο στην τραπεζαρία της Μονής στο οποίο, παρά το προχωρημένο της ώρας παραβρέθηκαν περίπου 100 άτομα. Τρισάγιο και φόρος τιμής του SuperFerryII στον Κάβο Ντόρο  Πάνω από μια γαλήνια θάλασσα ο πατέρας Αντώνιος ανάγνωσε τα ονόματα των απωλεσθέντων στο ίδιο σημείο του Κάβο Ντόρο, την ίδια μέρα και σχεδόν την ίδια ώρα με αυτή του ναυαγίου. Το πλοίο με μειωμένη ταχύτητα διέσχιζε μια εντελώς διαφορετική θάλασσα.  Το SuperFerry II, εκτελώντας το απογευματινό δρομολόγιο προς Ραφήνα βρέθηκα γύρω στις 17:05 στο σημείο όπου βυθίστηκε το Χρυσή Αυγή. Στο σημείο εκείνο ο πλοίαρχος Τάσος Τρέσσος έκοψε ταχύτητα και ανήγγειλε προς τους επιβάτες το γεγονός και το τρισάγιο στην βαρδιόλα στην γέφυρα για όλους τους χαμένους του μοιραίου πλοίου. Μετά από αυτή την ανακοίνωση εκατοντάδες επιβάτες που βγήκαν στα πάνω καταστρώματα για να παρακολουθήσουν συγκινημένοι το τρισάγιο και το προσκλητήριο των νεκρών. Ο καπετάν Τάσος ανακοινώνει το στίγμα του πλοίου και το τρισάγιο.... Σε όλη την διάρκεια της σύντομης τελετής ο κόσμος παρακολουθούσε και συμμετείχε με την σιωπή του στην τελετή μνήμης. Κατά την ολοκλήρωση της τελετής το πλοίο απέτισε φόρο τιμής σφυρίζοντας, ενώ ρίφθηκαν δάφνινα στεφάνια στην μνήμη των χαμένων ναυτικών και επιβατών. Ήταν μια στιγμή βαθιάς συγκίνησης καθώς ακουγόταν το σφύριγμα του σημερινού πλοίου προς το χαμένο πλοίο της γραμμής μιας άλλης εποχής και οι ιερείς έψελναν το "Αιωνία η μνήμη". Πολλοί δάκρυσαν. Το σημερινό πλοίο "χαιρετούσε" το άλλο που κείτεται στο βυθό. Ο καπετάν Τάσος Τρέσσος απέτιε φόρο τιμής στον χαμένο συνάδελφό του Αντώνη Γαρδέλη. Οι δύο στιγμές απείχαν μεταξύ τους 33 χρόνια. Τότε ήταν μια άγρια ανταριασμένη νύχτα σήμερα ήταν ένα ειρηνικό απόβραδο. Πόσο πολύ μπορούν να απέχουν τα πράγματα στη ζωή μερικές φορές;  Ένα ρίγος διαπέρασε όλους τη στιγμή του σφυρίγματος "χαιρετισμού" του πλοίου καθώς σκέπαζε την ψαλμωδία. Οι εκατοντάδες βουβοί επιβάτες, σε όλα τα κατασρώματα της δεξιάς πλευράς του SuperFerry II θύμιζαν κάτι από χορό αρχαίας τραγωδίας...  Μέσα στη νηνεμία της σημερινής μέρας εκείνη η τρομερή βραδιά φάνταζε βγαλμένη από εφιάλτη. Ένας ήρεμος και φιλικός Κάβο Ντορός δεν θύμιζε σε τίποτα τις σκληρές σκηνές που έλαβαν χώρα σαν σήμερα πριν 33 χρόνια. Λες και η φύση απέτιε κι αυτή με τον δικό της τρόπο φόρο τιμής δίνοντας απλόχερα γαλήνη και ηρεμία για να μπορέσουν να γίνουν όλα σωστά. Μέσα σε αυτό το σκηνικό κυριάρχησε η περισυλλογή... Άλλη μια σκηνή του "χορού αρχαίας τραγωδίας", ενός ρόλου που ανέλαβαν μόνοι τους οι εκατοντάδες βουβοί επιβάτες, απλώνοντας σε όλη την δεξιά πλευρά του πλοίου...  Μακριά η Κάρυστος γλυκιά και θωπευτική. Τίποτα δεν θύμιζε εκείνη την άγρια νύχτα που έζησε η κόρη του μάγειρα Σωκράτη Καπόλα, η οποία έβλεπε με οδύνη και σπαραγμό από την Κάρυστο το πλοίο που ήταν μέσα ο πατέρας της να φλέγεται, να αναποδογυρίζει και να βουλιάζει. Κλείνουμε εδώ την περιγραφή της 23ης Φεβρουαρίου 2016 που ξεκίνησε από την παραμονή με αγρυπνία και με λιγα ζεστά λόγια στο ξημέρωμα της επετειακής μέρας ψηλά στο μοναστήρι της Παναχράντου στην Άνδρο για να καταλήξει στο τρισάγιο μνήμης και στον φόρο τιμής στον γαλήνιο Κάβο Ντόρο με το σύντομο σημείωμα της κόρης του χαμένου αρχιμάγειρα: «Γεια σας Είμαι η κόρη του μάγειρα από την Κάρυστο Σωκράτη Καπόλα.... Δεν ήρθα ποτέ στο μνημόσυνο, που κάνετε κάθε χρόνο, αν και καλέστηκα, γιατί δεν μπαίνω πια από τότε στο καράβι.... Βλέπετε εγώ είδα από το λιμεναρχείο της Καρύστου με κιάλια. .. Όλα... ακόμα και την ώρα που το πλοίο γύρισε ανάποδα... Αυτά... Δεν έμαθα ποτέ αν είδε που βρισκόταν ο αγαπημένος μου, ο λατρευτός μου πατέρας». "Εν Άνδρω"
F/B ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ: 33 χρόνια από ...
Επιμέλεια αφιερώματος Διαμαντής Μπασαντής Το "Χρυσή Αυγή" αποπλέοντας από την Ραφήνα... (Την Τετάρτη 23 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται 33 χρόνια από εκείνη την μοιραία νύχτα που το F/B ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ βούλιαξε στον Καβο Ντόρο παρασέρνοντας στον υγρό τάφο του 28 ανθρώπους βυθίζοντας δεκάδες ανδριώτικες οικογένειες στο πένθος. Από το πλήρωμα του μοιραίου πλοίου σώθηκαν 3 άνδρες. Ο Σίμος Λάβδας, Β’ μηχανικός τότε, ήταν ένας από τους τρεις. Για πρώτη φορά αφηγείται δημόσια την συγκλονιστική ιστορία της διάσωσης του. Με το αφιέρωμα αυτό το Εν Άνδρω αποτίει φόρο τιμής σε όσους χάθηκαν, αλλά και σε όσους επέζησαν από την κόλαση της φωτιάς και της παγωμένης θάλασσας. Συνάμα το αφιέρωμα αυτό είναι μια ακόμα αναφορά ιστορία της ναυτικής Άνδρου για την οποία πολλά ακούμε, αλλά πολύ λίγα ξέρουμε – ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΠΑΣΑΝΤΗΣ).
Νίκος Καββαδίας: Ο "Άγιος" τη...
Του Αντώνη Λαζαρή Ο Νίκος Καββαδίας στο πλοίο Απολλωνία (φωτο: Γιώργος Σεφέρης) Στις 11 Ιανουαρίου 1910 γεννήθηκε ο Νίκος Καββαδίας στο μακρινό Χαρμπίν της Μαντζουρίας, που ανήκε στη Ρωσία. Ο πατέρας του ήταν τροφοδότης του Ρωσικού στρατού. Γονείς ο Χαρίλαος και η Δωροθέα Καββαδία. Οι φίλοι του τον φώναζαν χαϊδευτικά Κόλλιας μια παραφθορά που έχει να κάνει με το γεγονός πως γεννήθηκε σε ρωσικό έδαφος. Αδέλφια του ήταν η Τζένια, ο Δημήτρης και ο Αργύρης. Το ψευδώνυμό του ήταν Μαραμπού. Η μεγάλη του αγαπημένη του υπήρξε παντοτινά η θάλασσα. Σπίτι του ήταν η καμπίνα του ασυρματιστή στα περισσότερα χρόνια της ζωής του. Στην καμπίνα του ασυρμάτου Τα ποιήματα του Καββαδία μελοποιήθηκαν μετά το 1975. Τα τραγούδια με τους στίχους του, έγιναν από σπουδαίους συνθέτες κοσμαγάπητα. Και αγαπιούνται ακόμα από τους ναυτικούς, αλλά κυρίως από αυτούς που ποτέ δεν υπήρξαν ναυτικοί. Αυτούς που απλώς ονειρεύτηκαν να φύγουν και να ταξιδέψουν πέρα από την θολή γραμμή των οριζόντων. Εξώφυλλο του δίσκου Σταυρός του Νότου του Θ. Μικρούτσικου Kuro Siwo Πρώτο ταξίδι έτυχε ναύλος για το Νότο, δύσκολες βάρδιες, κακός ύπνος και μαλάρια. Είναι παράξενα της Ίντιας τα φανάρια και δεν τα βλέπεις, καθώς λένε με το πρώτο. Πέρ’ απ’ τη γέφυρα του Αδάμ, στη Νότιο Κίνα, χιλιάδες παραλάβαινες τσουβάλια σόγια. Μα ούτε στιγμή δεν ελησμόνησες τα λόγια που σου `πανε μια κούφια ώρα στην Αθήνα Στα νύχια μπαίνει το κατράμι και τ’ ανάβει, χρόνια στα ρούχα το ψαρόλαδο μυρίζει, κι ο λόγος της μες’ το μυαλό σου να σφυρίζει, "ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι; " Νωρίς μπατάρισε ο καιρός κι έχει χαλάσει. Σκατζάρισες, μα σε κρατά λύπη μεγάλη. Απόψε ψόφησαν οι δυο μου παπαγάλοι κι ο πίθηκος που `χα με κούραση γυμνάσει. Η λαμαρίνα! ...η λαμαρίνα όλα τα σβήνει. Μας έσφιξε το kuro siwo σαν μια ζωνη κι συ κοιτάς ακόμη πάνω απ’το τιμόνι, πως παίζει ο μπούσουλας καρτίνι με καρτίνι. Το πλοίο "ΜΗΔΙΑ". Ο Νίκος Καββαδίας βρέθηκε στο πλοίο αυτό από τον Οκτώβριο του 1964 έως τον Μάρτιο του 1965. Τούτη η όμορφη επιζωγραφισμένη απεικόνιση του "Μηδία" προέρχεται από το εξώφυλλο του περιοδικού "ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ", στα μέσα της δεκαετίας του '60. Η πιο οικεία εικόνα του Καββαδία είναι σ' ένα πλοίο έτοιμο να σαλπάρει. Ένα παλιό φορτηγό, καταταλαιπωρημένο από το χρόνο. Κι έκεί ένας μαρκόνης να στέκει χαρούμενος δίπλα στον καπετάνιο. Ένας κοντός, κάπως παχουλός, ναυτικός με ένα σκούφο στο κεφάλι. Ο άνθρωπος αυτός χαίρεται σαν μικρό παιδί. Στα μάτια του το γέρικο φορτηγό φαντάζει σαν το ομορφότερο πλοίο του κόσμου.   Ο Καββαδίας έμεινε μακριά από πολυτέλειες, από τύπους και από υποκρισίες. Το φορτηγό ήταν το πλοίο που ονειρευόταν να ταξιδεύει. Μπορεί να λεγόταν "Θησεύς", "Πυθέας"', "Νηρέας", "Θεοσκέπαστη". Μικρή σημασία έχει το όνομά του πλοίου. Σημασία έχει μόνο το ίδιο το πλοίο και το ταξίδι που ξεκινά. Και, βέβαια, ο προορισμός του, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη μακρινή Κίνα. Επιστροφή στο γενέθλιο τόπο. Τόσους στίχους έγραψε για την Κίνα και τις θάλασσες του νότου... Πάνω το πλοίο Μασσαλία. Με το πλοίο αυτό ταξίδεψε επτά χρόνια.Κάτω το πλοίο Κυρήνεια στο λιμάνι του παλιού Πειραιά. Διακρίνεται πίσω το παλιό ρολόι του λιμανιού. Με το πλοίο αυτό ταξίδεψε μερικά χρόνια. Και οι δύο φωτογραφίες είναι μεταπολεμικές. Εξώφυλλο του δίσκου Γραμμές των Οριζόντων του Θ. Μικρούτσικου Θεσσαλονίκη Ήταν εκείνη τη νυχτιά που φύσαγε ο Βαρδάρης το κύμα η πλώρη εκέρδιζεν οργιά με την οργιά σ’ έστειλε ο πρώτος τα νερά να πας για να γραδάρεις μα εσύ θυμάσαι τη Σμαρώ και την Καλαμαριά Ξέχασες κείνο το σκοπό που λέγανε οι Χιλιάνοι άγιε Νικόλα φύλαγε κι αγιά θαλασσινή τυφλό κορίτσι σ’ οδηγάει παιδί του Μοντιλιάνι που τ’ αγαπούσε ο δόκιμος κι οι δυο Μαρμαρινοί Απάνω στο γιατάκι σου φίδι νωθρό κοιμάται και φέρνει βόλτες ψάχνοντας τα ρούχα σου η μαϊμού εκτός από τη μάνα σου κανείς δε σε θυμάται σε τούτο το τρομακτικό ταξίδι του χαμού Κάτω από φώτα κόκκινα κοιμάται η Σαλονίκη πριν δέκα χρόνια μεθυσμένη μου είπες σ’ αγαπώ αύριο σαν τότε και χωρίς χρυσάφι στο μανίκι μάταια θα ψάχνεις το στρατί που πάει για το Ντεπό Ο Καββαδίας γράφει και ξαναγράφει σε χαρτοπετσέτες τα ποιήματα του. Τα πιο πολλά τα πετά στο καλάθι των αχρήστων. Η απώλεια του χαμού του μικρότερου αδελφού του στα 1957 θα βάλει ένα προσωρινό τέλος στον ποιητικό οίστρο του Καββαδία. Το 1973, ο Καββαδίας θα συναντήσει τον μεγάλο έρωτα της ζωής του στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η κοπέλα με το όμορφο και αινιγματικό χαμόγελο θα αποτελέσει τη δεύτερη μεγάλη αγάπη του, μετά τη θάλασσα. Μια υπέροχη μούσα που θα του εμπνεύσει στίχους μοναδικούς, όπως αυτούς στην περίφημη "Φάτα Μοργκάνα". Τότε επιστρέφει με ορμή και πάλι στην ποίηση. ….. Πού θ’ έρχεσαι; Απ’ τη Βαβυλώνα. Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα. Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα. Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα. Τον Φλεβάρη του 1975 καραδοκεί το τέλος όλων των ταξιδιών του. Ένα εγκεφαλικό θα σταθεί μοιραίο. Από τότε ο Καββαδίας ταξιδεύει στις καρδιές και τις ψυχές όλων όσων ταξιδεύουν πραγματικά, αλλά και στις καρδιές και τις ψυχές όλων όσων ονειρεύτηκαν κάποτε να ταξιδέψουν κοιτώντας τα πλοία στην προκυμαία κάποιου λιμανιού .... Σημ.: Το παραπάνω κείμενο αποτελεί αναφορά του Εν Άνδρω και της ναυτικής Άνδρου στον φτωχούλη Άγιο της ναυτικής λογοτεχνίας μας, τον Νίκο Καββαδία, που γεννήθηκε τέτοιες μέρες πριν 106 χρόνια στην Ματζουρία. Ο Αντώνης Λαζαρής είναι καθηγητής. Έχει εντρυφήσει στη ναυτική λογοτεχνία. Έχει γράψει για την ιστορία του λιμανιού της Ραφήνας, αλλά και όλων των πλοίων της γραμμής Άνδρου-Τήνου.