Εν Άνδρω

 Γράφει ο Λεωνίδας-Βασίλειος Μανιάτης

Αρχαιολόγος, συγγραφέας, παραθεριστής Άνδρου

 

Η κυβέρνηση αδιαφορεί, ο δήμαρχος αδρανεί, αλλά και οι ανδριώτες σιωπούν. Ως πότε; Η φωτογραφία: μεσημέρι Σαββάτου στη χειμερινή Χώρα της Άνδρου...

Έχοντας παρακολουθήσει έστω και από μακριά πολλά από τα όσα έχουν συμβεί στην Άνδρο το τελευταίο διάστημα, θεώρησα ότι θα ήταν καλό να γραφτεί ένα άρθρο που να συνοψίζει και να εξετάζει πολλές από τις βασικές ελλείψεις που αντιμετωπίζει το νησί, εντάσσοντάς τες σε ένα γενικότερο πλαίσιο, εστιάζοντας δηλαδή κατά το μέτρο του δυνατού στην μεγάλη εικόνα η οποία σταδιακά διαμορφώνεται.

Οι βρύσες στερεύουν. Οι αφαλατώσεις εξαγγέλλονται, αλλά δεν ξεκίνησαν ποτέ. Στη Χώρα πολύμηνες περικοπές πέρσι το φθινόπωρο, στο Μπατσί περικοπές το καλοκαίρι, στο Γαύριο το νερό υφάλμυρο. Υπάρχει διοίκηση και αρμόδιοι να μεριμνήσουν ή μόνο εξαγγελίες στο facebook; 

Το ζήτημα της λειψυδρίας είναι σαφώς το πρώτιστο και σοβαρότερο από τα προβλήματα που ταλανίζουν το νησί. Όσο ζωτικής σημασίας και αν είναι να έχει το νησί επάρκεια στο βασικότερο των αγαθών, η πραγματικότητα είναι ότι αυτό δεν έχει επιτευχθεί και τούτο δεν οφείλεται σε καμία περίπτωση αποκλειστικά στο φαινόμενο της ξηρασίας και στην κλιματική αλλαγή. Διότι εδώ και πολύ καιρό υπάρχουν φωνές που λένε ότι πρέπει στο νησί να κατασκευαστούν υποδομές ώστε το νερό της βροχής των χειμερινών μηνών να μην καταλήγει αχρησιμοποίητο στην θάλασσα, αλλά να συγκεντρώνεται για χρήση κατά τους ξηρούς θερινούς μήνες. Ωστόσο, καμία επαρκής σχετική κίνηση δεν έχει λάβει χώρα, με το νησί να παραμένει απόλυτα εξαρτημένο από τους ταμιευτήρες των υπογείων υδάτων, που οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι κάποια στιγμή και αυτοί θα μπορούσαν να εξαντληθούν.

Κέντρο Υγείας υποστελεχωμένο και με ελλείψεις στις υποδομές. Εικόνα αποκαρδιωτική. Κι όμως υπάρχουν τρεις γιατροί στη διοίκηση του Δήμου. Ο δήμαρχος και δύο ιδιώτες. Ενδιαφέρεται κανείς από αυτούς για την δημόσια υγεία; 

Την ίδια ώρα, ο τομέας της υγείας αντιμετωπίζει επίσης τεράστιες ελλείψεις, είτε μιλάμε για την δυνατότητα ιατρικής περίθαλψης στην ίδια την Άνδρο, είτε μιλάμε για την δυνατότητα μεταφοράς ασθενών από την Άνδρο σε καταλλήλως εξοπλισμένα νοσοκομεία εκτός αυτής. Οι ιατρικές υποδομές του νησιού, φέρονται να είναι υποστελεχωμένες, με ελλείψεις σε σημαντικές ειδικότητες και με τους γιατρούς που λόγω ηλικίας συνταξιοδοτούνται να αργούν να αναπληρωθούν. Οι δε διακομιδές από θαλάσσης και αέρος προς την Σύρο ή την πρωτεύουσα επίσης είναι ανεπαρκείς και το τίμημα πληρώνεται σε ανθρώπινες ζωές, με ασθενείς να πεθαίνουν περιμένοντας να διακομιστούν σε έναν χώρο νοσηλείας κατάλληλο για την θεραπεία τους. Και όσο και αν ιδιωτικά ή στρατιωτικά πλωτά ή εναέρια μέσα έχουν κατά καιρούς την δυνατότητα να διευκολύνουν την διαδικασία αυτή -ας μην αυταπατόμαστε- τούτη είναι μία πρόχειρη λύση που μπορεί να σώσει βέβαια μία ζωή, αλλά δεν λύνει το ίδιο το πρόβλημα.

 

Εφέτος έφτασαν να κάνουν κατάληψη οι γονείς στο Κόρθι για να στελεχωθεί το γυμνάσιο και το λύκειο. Αργά ή γρήγορα το σχολείο δεν θα μπορεί να λειτουργήσει. Υπάρχει άραγε διοίκηση να κάνει κάτι; 

Τρίτη εξαιρετικά σημαντική έλλειψη είναι αυτή στον χώρο της εκπαίδευσης. Στο Κόρθι της Άνδρου, η υποστελέχωση του εκεί Γυμνασίου με Λυκειακές Τάξεις κάνει φέτος πιο πιθανό από ποτέ το ενδεχόμενο το εκπαιδευτικό αυτό ίδρυμα που εξυπηρετεί το νοτιότερο τμήμα του νησιού να μην μπορέσει να λειτουργήσει κατά το επόμενο εκπαιδευτικό έτος. Αν συμβεί αυτό, το πρόβλημα θα πάψει να αφορά μόνο το Κόρθι, καθώς για ευνόητους λόγους η πίεση της ζήτησης εκπαιδευτικών θα μεταφερθεί αλυσιδωτά σε όλο το νησί, με κίνδυνο στο σχετικά προσεχές μέλλον η Άνδρος να μείνει χωρίς δυνατότητα εκπαίδευσης των παιδιών της. Και αυτό είναι κάτι που οπωσδήποτε πρέπει να αποτραπεί.

Φυσικά, οι ελλείψεις δεν τελειώνουν εδώ, αλλά νομίζω ότι έχω ήδη θέσει τις πλέον σημαντικές. Και διερωτώμαι, τι κοινό έχουν όλα τα παραπάνω; Πρόκειται για την διά της κρατικής αδράνειας στέρηση ουσιαστικών, συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων των Ανδρίων πολιτών: το δικαίωμα στην ύδρευση, το δικαίωμα στην υγεία, το δικαίωμα στην δημόσια παιδεία κλπ. Και αν ζούσαμε σε μία εποχή όπου δεν ήταν δυνατή -όπως τώρα, χάριν του Διαδικτύου- η αστραπιαία μεταφορά της πληροφορίας, κανείς θα μπορούσε κάλλιστα να επιρρίψει την ευθύνη για αυτήν την τραγική πραγματικότητα στην μη πληροφόρηση ή ακόμα και στην αδιαφορία των υπευθύνων. Όταν όμως οι υπεύθυνοι γνωρίζουν καλά την κατάσταση, για τον απλούστατο λόγο ότι τα ζητήματα αυτά έχουν συζητηθεί -και μαζί τους- ξανά και ξανά, το πρόβλημα ξεφεύγει από την σφαίρα της απλής πολιτικής αδιαφορίας.

Εικόνα ερήμωσης της Άνδρου 7-8 μήνες τον χρόνο. Αρκούν οι υπόλοιποι για να ζήσει το νησί; Σάββατο μεσημέρι, χειμώνς, κεντρική πλατεία Χώρας Άνδρου...

Όχι, πρόκειται για κάτι πολύ χειρότερο από απλή αδιαφορία. Πρόκειται για την στρατηγική εγκατάλειψη του νησιού στην τύχη του από τους κρατικούς φορείς· ενός νησιού που συνέβαλλε τα μέγιστα στην δημιουργία αυτού του κράτους, που γέννησε ήρωες και καλλιτέχνες, που όργωσε τις θάλασσες ανά τον κόσμο, μεταλαμπαδεύοντας παντού το νέο ελληνικό όραμα. Μια εγκατάλειψη που αποσκοπεί στην άσκηση έμμεσης πίεσης προς τους κατοίκους του νησιού, ώστε να αναγκαστούν να το εγκαταλείψουν. Όχι επειδή δεν το αγαπούν (διότι πράγματι το αγαπούν), αλλά επειδή θέλουν τα παιδιά τους να έχουν μόρφωση και μέλλον, επειδή θέλουν να έχουν έναν γιατρό να τους περιθάλψει αν, ω μη γένοιτο, πάθουν κάτι, επειδή θέλουν να ξέρουν ότι η βρύση τους δεν θα στερέψει απροειδοποίητα μία μέρα. Και κανείς φυσικά δεν μπορεί να τους κατηγορήσει για αυτό, καθώς είναι ό,τι το πιο ανθρώπινο. Όμως με τον τρόπο αυτό, υποσκάπτεται το μέλλον του νησιού και των κατοίκων του ως Ανδρίων.

Το πανέμορφο αιγαιοπελαγίτικο νησί τελεί υπό πλήρη εγκατάλειψη. Κι όμως υπάρχουν 4 κυβερνητικοί βουλευτές και ο υπουργός Κυκλαδάρχης Βρούτσης, καθώς και δήμαρχος και έπαρχος δικοί τους άνθρωποι. Ποιος όμως ενδιαφέρεται για την Άνδρο;

Αναφορικά με τον λόγο που επιχειρείται αυτή η συνειδητή εγκατάλειψη της Άνδρου από τους κρατικούς φορείς, ίσως θα πρέπει να τον αναζητήσουμε στην γεωγραφία αυτού του πανέμορφου αιγαιοπελαγίτικου νησιού, καθώς και στις ιδιαιτερότητές του που το κάνουν μοναδικό. Η Άνδρος είναι ένα νησί που βρίσκεται σε προνομιακή θέση, λόγω της εγγύτητάς της στον λιμένα της Ραφήνας και δι’ αυτού στον Διεθνή Αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος, της κύριας δηλαδή πύλης εισόδου τουριστών στην χώρα. Επίσης, πρόκειται για ένα νησί ανεμοδαρμένο που διανύει μία εποχή που η δύναμη του αέρα μεταφράζεται σε ενέργεια που με την σειρά της μεταφράζεται σε χρήμα. Αλλά τόσο το ίδιο το νησί, όσο και οι όποιες πλουτοπαραγωγικές του πηγές ανήκουν πρωτίστως στους κατοίκους του. Εκτός βέβαια και αν για κάποιον λόγο αυτό ερημώσει στο κοντινό μέλλον και περάσει έτσι σε «άλλα χέρια».

Υπάρχουν βεβαίως και οι κάτοικοι. Θέλουν ή δεν θέλουν να έχουν μέλλον στον τόπο τους; Από αυτούς εξαρτάται πια...

Το νησί όμως της Άνδρου, όπως και κάθε άλλο νησί και κάθε τόπος της ενδοχώρας βέβαια, ανήκει πρωτίστως στους κατοίκους του και εκείνο που αυτήν την στιγμή πάει να συντελεστεί είναι η σιωπηρή υποκλοπή του μεγαλύτερου θησαυρού που έχει ο πληθυσμός της Άνδρου: του ίδιου του τόπου του και του μέλλοντός του εκεί. Και μπροστά σε μία τέτοια κατάφορη αδικία, κανείς δεν δικαιούται να σιωπά.

Κλείνω το άρθρο αυτό με μία πρόβλεψη. Τα όσα θα συμβούν μέσα στα λίγα επόμενα χρόνια (δεν μιλάω για δεκαετίες, αλλά για χρόνια) θα καθορίσουν και θα επισφραγίσουν το μέλλον του νησιού και των κατοίκων του. Και όλα θα εξαρτηθούν από το αν ο λαός των Ανδρίων θα σηκώσει το ανάστημά του και θα απαιτήσει την κάλυψη των δικαιωμάτων του, σύμφωνα με το ελληνικό Σύνταγμα και αν βεβαίως θα επιμείνει, μέχρι να δείξει σε όλη την Ελλάδα ότι με τα ιερά αυτά δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών κανείς, όσο ισχυρός και αν είναι, δεν δικαιούται να παίζει!