Η Παλαιόπολη της Άνδρου - 1000...
  Της Λυδίας Παλαιοκρασσά Καθηγήτριας ΕΚΠΑ Άποψη της Παλαιόπολης από την ακρόπολη της αρχαίας πόλης (φωτο: Λυδία Παλαιοκρασσά) (Σημ.: Το κείμενο της Λυδίας Παλαιοκρασσά αναδημοσιεύεται από το αφιέρωμα του περιοδικού "δέκατα/εν Άνδρω" (καλοκαίρι 2014). Αποκαλύπτει την διαδρομή της Άνδρου από από την κλασική μέχρι την πρωτοχριστιανική εποχή συμπληρώνοντας προηγούμενες διαδρομές στην νεολιθική και γεωμετρική περίοδο του νησιού - "εν Άνδρω")  Ο οικισμός της Παλαιόπολης εκτείνεται σε μια απότομη αμφιθεατρική πλαγιά, στο μέσο περίπου της δυτικής ακτής της Άνδρου, που καταλήγει στη θάλασσα δημιουργώντας έναν ανοικτό όρμο. Σε δύο σημεία ψηλά στους βράχους τα άφθονα νερά σχηματίζουν πλούσιους καταρράκτες, που καταλήγουν μέσω δύο μικρότερων χειμάρρων στο χείμαρρο Κόμβο. Οι χείμαρροι αυτοί, μαζί με τις άφθονες πηγές που υπάρχουν σε όλη την έκταση, καθιστούν την περιοχή εξαιρετικά εύφορη και της προσδίδουν ιδιαίτερο φυσικό κάλλος.
Ζαγορά Άνδρου: Ένας ξεχωριστός...
      Ένα βίντεο για την αρχαία Ζαγορά της Άνδρου, μοναδικού συγκροτημένου οικισμού της γεωμετρικής περιόδου (9ος & 8ος αιώνας) στην Ελλάδα. Οι αυστραλοί αρχαιολόγοι που τον ανασκάπτουν προσδoκούν να μάθουν περισσότερα στοιχεία της καθημερινής ζωής του 9ου και του 8ου αιώνα π.Χ. Κι αυτό γιατί η γεωμετρική περίοδος της αρχαίας Ελλάδας δεν έχει ευρέως ερευνηθεί. Τις ανασκαφές διεξάγουν αρχαιολόγοι του πανεπιστημίου του Σίδνεϋ με χρηματοδότηση του αυστραλιανού αρχαιολογικού ερευνητικού συμβουλίου.
Ζαγορά Άνδρου: η ζωή κατά τον ...
Γιατί η αρχαία Ζαγορά της Άνδρου είναι σημαντική για την αρχαιολογία; Γιατί οι αυστραλοί αρχαιολόγοι του πανεπιστημίου του Σίδνεϋ ανασκάπτουν εδώ και χρόνια τον οικισμό της αρχαίας Ζαγοράς;     Απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα έδωσε ο καθηγητής Σταύρος Πασπαλάς, εκ των τριών συντονιστών της μεγάλης αρχαιολογικής αποστολής του πανεπιστημίου του Σίνδεϋ, σε διάλεξη στην οποία παρουσίασε τα εφετινά ανασκαφικά ευρήματα της αποστολής στη Ζαγορά μιλώντας στο Δημοτικό Θέατρο της Χώρας Άνδρου.
Ζαγορά & Στρόφιλας: δύο σπουδα...
Πανοραμική αεροφωτογραφία. Αριστερά διακρίνεται η άκρη του ακρωτηρίου πάνω στο οποίο είναι ο αρχαίος Στρόφιλας. Και δεξιά είναι η άκρη του ακρωτηρίου πάνω στο οποίο είναι η αρχαία Ζαγορά. Ο Στρόφιλας άκμασε μεταξύ 4.500 π.Χ. και 3.200 π.Χ. και η Ζαγορά κατά τον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ. Οι δύο κολπισκοι ήταν τα αρχαία λιμάνια των δύο οικισμών. Η φωτογραφία είναι του Φωτο Άνδρος στη δεκαετία του 2000. Ζαγορά και Στρόφιλας δύο ακρωτήρια πάνω στα οποία άκμασαν δύο κορυφαίοι οικισμοί της αρχαίας Άνδρου και του Αιγαίου. Δύο  ακρωτήρια αντικρυστά, δύο ιστορικές αναφορές του αρχαίου πολιτισμού του νησιού. Παρουσιάζουμε μια σύντομη περιγραφή των ευρημάτων από τις ανασκαφές που διενήργησαν το 2014, στην Ζαγορά η αυστραλιανή αρχαιολογική σχολή με επικεφαλής την καθηγήτρια Μάργκαρετ Μίλερ και τον καθηγητή Σταύρο Πασπαλά και στον Στρόφιλα η αρχαιολόγος Χ. Τελεβάντου και η ομάδα της. α) Ο γεωμετρικός οικισμός της Ζαγοράς 8ος & 7ος αιώνας π.Χ. Ο χώρος του οικισμού της αρχαίας Ζαγοράς (8ος & 7ος αιώνας π.Χ.) πάνω στο ακρωτήριο (φωτο: "εν Άνδρω") Επικεφαλής της αυστραλιανής αρχαιολογικής ομάδας και εφέτος (2014) που έκανε τομές και ανέσκαψε μέρος του χώρου (όπως και πέρσι, 2013) ήταν η καθηγήτρια Μάργκαρετ Μίλερ και ο καθηγητής Σταύρος Πασπαλάς. Του χρόνου η ομάδα των αρχαιολόγων από την Αυστραλία δεν θα κάνει νέο ανασκαφικό έργο, αλλά θα έρθει μόνο για μελέτη των αντικειμένων που έχουν στο αρχαιολογικό μουσείο της Άνδρου. Η καθηγήτρια Μάργκαρετ Μίλερ μας ξεναγεί στην είσοδο του αρχαίου οικισμού της Ζαγοράς (φωτο: "εν Άνδρω") Η αυστραλιανή αρχαιολογική αποστολή που ανασκάπτει την Ζαγορά έκανε εφέτος (2014) σημαντική πρόοδο. Τα νέα βήματα που έγιναν δίνουν ένα καλύτερο περίγραμμα του οικισμού της γεωμετρικής περιόδου στην Άνδρο. Αναλυτικά βρέθηκε ένα εργαστήριο της γεωμετρικής περιόδου (πρώτες εκτιμήσεις), καθώς και μια σειρά ακόμα κτίσματα που ανασκάφηκαν και που σκιαγραφούν τον οικισμό καλύτερα. Από αντικείμενα βρέθηκαν μεγάλα πιθάρια με παραστάσεις. Σε ένα από αυτά ένας άνθρωπος μάχεται με δύο λιοντάρια. Βρέθηκαν ακόμα αντικείμενα από οψιανό. Αυτό σημαίνει πως οι κάτοικοι της Ζαγοράς Άνδρου είχαν επαφή με την Μήλο, γιατί μόνο εκεί υπάρχει οψιανός. Ή, διαφορετικά οι κάτοικοι της Ζαγοράς πήγαιναν στον Στρόφιλα που ήταν ακριβώς απέναντι και μάζευαν οψιανό που υπήρχε εκεί και τον χρησιμοποιούσαν.  Γραφική αναπαράστασης της πάλης του κυνηγού με τα δυο λιοντάρια σε πιθάρι της αρχαίας Ζαγοράς Χρονολογικά καλύπτει τον 8ο και τον 7ο αιώνα. Ένα μέρος της έρευνας εστιάζει στον ναό που έχει βρεθεί (να δουν σε ποιον ήταν αφιερωμένος). Ακόμα βρέθηκε πως ο ναός επισκευάστηκε και μετά την εγκατάλειψη του οικισμού. Η είσοδος του οικισμού της Ζαγοράς (φωτο: ¨εν Άνδρω") Και με τα νέα ευρήματα δεν διευκρινίζουν την αιτία εγκατάλειψης του οικισμού. Έτσι εξακολουθεί να ισχύει η άποψη πως ίσως εγκαταλείφθηκε είτε από έλλειψη νερού είτε από σεισμό είτε από κατολίσθηση. Αυτή η τελευταία εκδοχή στηρίζεται πως βρέθηκε οικία δίπλα στον γκρεμό. Ο οικισμός ήταν μεγάλος, της τάξεως των 6000 κατοίκων και οικονομικά ήταν εύρωστος. β) Ο νεολιθικός οικισμός του Στρόφιλα 4500 π.Χ. - 3200 π.Χ. Το ακρωτήρι πάνω στο οποίο άκμασε ο νεολιθικός οικισμός του Στρόφιλα από το 4500 π.Χ. μέχρι το 3200 π.Χ. (φωτο: Χ. Τελεβάντου) Η ομάδα της αρχαιολόγου Χριστίνας Τελεβάντου προχώρησε το 2014 τις ανασκαφές που διεξάγει στον νεολιθικό Στρόφιλα. Η εφετινές ανασκαφές βρήκαν νέα εντυπωσιακά ευρήματα βραχογραφιών. Εκτός από τα πλοία που αποδεικνύουν την ναυυτική παρουσία του Στρόφιλα και της Άνδρου σε τόσο αρχαία εποχή βρέθηκαν και νέες εξαιρετικα΄ενδιαφέρουσες βραχογραφίες. Αναλυτικά, ανακαλύφθηκαν νέα πλοία, περισσότερα ζώα, δακτυλιόσχημα το σημαντικότερο σκηνές κυνηγιού στις οποίες συμμετέχουν και άνθρωποι! Είναι η πρώτη φορά που βρίσκονται ανθρώπινες μορφές. Πρόκειται για ανθρώπινες μορφές που κρατάνε ένα είδος ροπάλου και κυνηγούν ζώα (τσακάλια;). έχουν ύψος 20 εκ. και βρέθηκαν στην περιοχή του αρχαίου τείχους κοντά στην πύλη. Χρονολογούνται και αυτές μεταξύ 4500 π.Χ. με 3200 π.Χ. Από αυτή την άποψη είναι οι αρχαιότερες ελληνικές βραχογραφίες με ανθρώπους στην Ελλάδα. γ) Ο Στρόφιλας της Άνδρου στις κορυφαίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2014 Μια από τις σημαντικότερες βραχογραφίες του Στρόφιλα από προηγούμενη χρονιά που αναπαριστά δύο επάλληλα καράβια (φωτο: Χ. Τελεβάντου) Σύμφωνα με την Αρχαιολογική Εταιρεία τα νέα ευρήματα του Στρόφιλα της Άνδρου που ήρθαν στο φως από την αρχαιολόγο Χριστίνα Τελεβάντου είναι ανάμεσα στα κορυφαία ανασκαφικά ευρήματα της χρονιάς του 2014. Όπως σημειώνουν οι εφημερίδες εκείνων των ημερών: «…το ενδιαφέρον του ειδικού ως επί το πλείστον κοινού, που κατέκλυσε το αμφιθέατρο της Αρχαιολογικής Εταιρείας, έκλεψαν τα ευρήματα τα οποία αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των ανασκαφών, που διενεργήθηκαν υπό την αιγίδα της Εταιρείας το 2014. Πιο συγκεκριμένα, την περασμένη χρονιά μεταξύ άλλων ξεχώρισαν: Οι νέες βραχογραφίες είδαν το φως στις Κυκλάδες, και συγκεκριμένα στον νεολιθικό οικισμό του Στρόφιλα Άνδρου, στην προϊστορική ακρόπολη της Χαλανδριανής Σύρου και στο Βαθύ Αστυπάλαιας. Βραχογραφίες που εικονίζουν για πρώτη φορά ανθρώπους, όπως οι πέντε μορφές που κυνηγούν άγρια ζώα, ίσως τσακάλια ή ο κυνηγός ο οποίος φέρεται να έχει σκοτώσει ταύρο ή αγελάδα, ήταν μεταξύ αυτών που ξεχώρισαν στον Στρόφιλα 'Ανδρου. Επίσης, στην περιοχή - την οποία ερευνά η αρχαιολόγος Χριστίνα Τελεβάντου- διαπιστώθηκαν ακόμα παλαιότερες βραχογραφίες, γεγονός που αποδεικνύει τη μακρά παράδοση χρήσης του χώρου για τη χάραξη παραστάσεων.» Σημ.: Το «εν Άνδρω» έχει συνεργαστεί αρκετές φορές με την Χριστίνα Τελεβάντου. Ας μην ξεχνάτε πως ακόμα και το σήμα της ιστοσελίδας μας είναι από βραχογραφία του Στρόφιλα… "ΕΝ ΑΝΔΡΩ"    
H Judy......
Του Κωνσταντίνου Πολέμη   Ήταν το 1978. Εργαζόμουν ως πλοίαρχος επί του πλοίου Michael C  της εταιρείας Aegean Oceanic ιδιοκτησίας της οικογένειας Κούλουθρου. Το καράβι ήταν δεξαμενόπλοιο (tanker) 130.000 τόνων και μήκους 320 μέτρων. Εκείνη την εποχή το πλοίο ήταν χρονοναυλωμένο στην πολυεθνική εταιρεία Chevron μεταφέροντας Crude Oil από Σουμάτρα στην Αμερική και συγκεκριμένα στο λιμάνι Long Beach του Λος Άντζελες για εκφόρτωση. Σ’ ένα από αυτά τα ταξίδια με το καράβι πλήρες φορτίου και ευρισκόμενοι βόρεια των Φιλιππίνων ελάβαμε ένα μετεωρολογικό δελτίο εις το οποίο αναφερόταν πως είχε δημιουργηθεί ένας τυφώνας αρκετά ισχυρός που είχε πορεία προς ανατολάς. Δηλαδή θα τον συναντούσαμε μπροστά μας.
Δείγμα εποχής......
  Υπάρχουν γεγονότα που συγκινούν. Υπάρχουν αξίες για τις οποίες άνθρωποι στάθηκαν μπροστά σε εκτελεστικά αποσπάσματα. Υπάρχουν άνθρωποι που μαρτυρούν. Υπάρχουν βιβλία που γράφουν. ΠΟΛΛΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ. Φτάνει να υπάρχουν και αυτιά για να ακούνε και μάτια για να βλέπουν και μυαλά για να μαθαίνουν.
«Η μνήμη, όνομα ουσιαστικόν…»...
Του Διαμαντή Μπασαντή Αλέξανδρος Καΐρης 1913-1943 (Σημ.: Το κείμενο του Δημήτρη Σταυρόπουλου που δημοσιεύσαμε χτες αποτέλεσε ένα ρεποσρταζ μνήμης που ακούμπησε πάνω στην πολιτική επικαιρότητα των ημερών. Το κείμενο συγκίνησε. Χίλιοι αναγνώστες το διάβασαν και σε εκατοντάδες "άρεσε" στο f/b. Με την ευκαιρία θυμηθήκαμε μια συγκινητική εκδήλωση μνήμης του Συλλόγου της Μεσσαριάς στο Δημοτικό Θέατρο Χώρας για τον Αλέξανδρο Καΐρη. Ποιος ήταν ο Αλέξανδρος Καΐρης; Ποια η παρουσία του στο σύντομο πέρασμα από την ζωή; Αναδημοσιεύουμε πάλι με μερικές προσθήκες το κείμενο ως φόρο τιμής "σ' εκείνους όπου στην ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες" - εν Άνδρω). 
Αλέξανδρος Καΐρης - ένας ήρωας...
  Ο καταγόμενος εκ Μεσαριάς της Άνδρου δικηγόρος και διανοούμενος Αλέξανδρος Καΐρης υπήρξε ένας ήρωας της Εθνικής Αντίστασης. Ένας από τους μεγάλους άγνωστους ήρωες του μυστικού πολέμου. Για την δράση του και το τέλος του μιλά ο αρχηγός της οργάνωσης 5-165 Ρήγας Ρηγόπουλος. Από το αρχείο της ΕΡΤ (1985). Η Άνδρος τίμησε στις 14/9/14 στην Χώρα έναν μεγάλο και αφανή ήρωα του δευτέτου παγκοσμίου πολέμου. Το "εν Άνδρω" θα επανέλθει στο θέμα και πάλι για τον Αλέξανδρο Καΐρη... "εν Άνδρω"
Tο μεσαιωνικό Κόρθι...
Του Διαμαντή Μπασαντή (Το κείμενο που ακολουθεί είναι αναδημοσίευση από το μεγάλο αφιέρωμα στην Άνδρο της έκδοσης "δέκατα/εν Άνδρω". Η έκδοση υπάρχει σε όλα τα βιβλιοπωλεία της Άνδρου).   Μόλις ενάμιση χιλιόμετρο από την ένταση και την κίνηση της παραλίας του πολυσύχναστου Όρμου Κορθίου υπάρχει ένας άλλος κόσμος ξεχασμένος: το Κόρθι. Οι Φράγκοι που το έχτισαν και το οχύρωσαν το αποκάλεσαν Κόρτι. Στη συνέχεια το όνομα μετεξελίχθηκε σε Κόρθι. Μαζί με τις οχυρώσεις τους άφησαν παντού τα ίχνη τους: μαρμάρινα οικόσημα, διακοσμητικές πλάκες, μαρμάρινους λαξευτούς κρίνους. Με τον φίλο συγγραφέα Σταμάτη Καμπάνη περπατήσαμε παρέα ένα ήσυχο απόγευμα μερικές από τις σελίδες της ιστορίας του.