Στιγμιότυπα ενός συννεφιασμένο...
  Άνδροτηνομυκονιάτες αποβιβάζονται σαν ένα μεγάλο κύμα στην Ραφήνα Παρασκευή απόγευμα. Που πάνε για Καθαρή Δευτέρα όλοι αυτοι. Άγνωστο. Πάντως πάνε... (φωτ. Εν Άνδρω). Άξιον απορίας πως τα καταφέρνει κανείς και χάνει τις μέρες του στην Αθήνα. Πας για δύο δουλειές και μένεις μια εβδομάδα. Στο τέλος, ενώ θες προφτάσεις το πρωινό καράβι της Παρασκευής φτάνεις το απόγευμα στην Ραφήνα. Και ίσα που προλαβαίνεις το τοπικό για Άνδρο.
Παντρεύτηκε, λοιπόν, ο πιο γνω...
  Ο Δημήτρης και η Τέτα... Όλα ξεκίνησαν Σάββατο πρωί. Το τηλέφωνο του σπιτιού στην Άνδρο κουδούνιζε. Μόλις που το πρόλαβα. Ήταν ο Δημήτρης Σταυρόπουλος. Με ρώτησε τα νέα του νησιού και τι καιρό κάνει. Αυτό το τελευταίο είναι το πιο αγαπημένο θέμα συζήτησης του Σταυρόπουλου και των Άγγλων. Ακόμα και ο τρόπος που το συζητούν είναι ακριβώς ίδιος. Σε τέτοιο σημείο που συχνά αναρωτιέμαι αν ο Δημήτρης είναι Άγγλος.
Το Μέγα Ψυχοσάββατο και μερικέ...
Εφέτος του Αγίου Χαραλάμπους συνέπεσε με το Μέγα Ψυχοσάββατο. Τη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους την ήξερα από μικρός γιατί γιόρταζε ο μικρός αδελφός. Το Μέγα ψυχοσάββατο το άκουγα από μικρός. Αλλά δεν το ήξερα. Δεν του είχα δώσει σημασία. Ίσως γιατί νέοι ελάχιστα ενδιαφερόμαστε για όσους "φεύγουν". Άλλωστε υπήρξα παιδί μιας γενιάς που πόθησε να φύγει μακριά και δεν είχε ιδιαίτερες σχέσεις με τα εκκλησιαστικά και τις γιορτές. Πιο πολύ τις άκουγα και λιγότερο τις ήξερα. Απλά κάπως τις παρακολουθούσα. Ίσως πιο πολύ να με παρακολουθούσαν αυτές (φωτ. Εν Άνδρω).  Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώ με περίσκεψη μια παράδοση που είχα προσπεράσει στα νιάτα μου. Και με ενδιαφέρον αναλογίζομαι το τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά που οι απλοί άνθρωποι της Άνδρου ακολουθούν για αιώνες τώρα. Ήθη, εθιμα, που ακολουθούσαν ο πατέρας και η μητέρα κι ξέχασα εγώ στον δρομο. Με αυτές τις σκέψεις κατέβηκα στις 10 Φλεβάρη στη γιορτή του ξωκλησιού που υπάρχει στην άκρη του κτήματος, η οποία συνέπεσε εφέτος με το Μέγα Ψυχοσάββατο και έφερε στο νου διαδρομές παλιές του τόπου και της ζωής μας... (φωτ. Εν Άνδρω).     Το ξωκλήσι το είχαν κτίσει οι κάτοικοι του Υψηλού στο κτήμα του Νικόλαου Κούλυθρου-Εμπειρίκου στα τέλη του 19ου αιώνα όπως μαρτυρά το κτίσιμο και κάποιες απεικονίσεις. Οι γείτονες έλεγαν πως όσο ζούσε ο Νικόλαος το φρόντιζε. Μετά από αυτόν έμεινε στην όποια φροντίδα των περιοίκων. Όμως οι περίοικοι λιγόστεψαν με τα χρόνια. Και το ξωκλήσι ερήμωσε κι αυτό. Όταν βρέθηκα στο κτήμα είχε γυρω ελενίτ και σιδεροσωλήνες και μόνο 3-4 γείτονες το γιόρταζαν. Έγινε μια αρκετά μεγάλη επισκευή. Κι άρχισα να πηγαίνω κάθε χρόνο στη μνήμη του αδελφού μου. Το αξιοπερίεργο είναι πως μετά την επισκευή και την ύπαρξη πάλι παπά στην περιοχή άρχισαν να το γιορτάζουν και να έρχονται ολοένα και περισσότεροι (φωτ. Εν Άνδρω). Η γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους είναι καταχείμωνο. Ο καιρός σχεδόν πάντα κακός. Όμως ο κόσμος της περιοχής έρχεται και γιορτάζει. Παρακολουθώ με ενδιαφέρον την συμμετοχή να αυξάνει και μαζί και την διάθεση του κόσμου. Και καταλήγω: ότι εγκαταλείπουμε μάς εγκαταλείπει. Και μαζί με την εγκατάλειψη επέρχεται η λήθη... (φωτ. Εν Άνδρω). Το μικρό ξωκλήσι, λοιπόν, ξαναζωντάνεψε γιατί το ζωντάνεψε η ανθρώπινη προσφορά και παρουσία. Ήταν η ανάγκη των ανθρώπων να ζήσουν κάτι μέσα από τα έργα και την πίστη των προηγουμένων. Ήταν η ανάγκη των ανθρώπων να βρουν ένα νήμα με το χτες καθώς ταξιδεύουν στο αύριο. Ήταν ο παπα-Φιλάρετος που με την παρουσία του παροτρύνει στον γιορτασμό... (φωτ. Εν Άνδρω). Όπως εξηγούσε ο Φιλάρετος, με αφορμή την μέρα, το Μεγάλο Ψυχοσάββατο είναι η μια σημαντική μέρα την οποία η Εκκλησία αφιερώνει στη μνήμη αυτών που "έφυγαν¨και ζουν στις μνήμες μας. Αυτή τη μέρα ο παπάς αναφέρεται στα ονόματα τους. Όσο υπάρχει παπάς όπως έλεγε ο αείμνηστος Τζίμης Πανούσης ο οποίος κατέληγε: "όσο υπάρχει παπάς στο χωριό μπορείς κηδέψεις ή να κάνεις μνημόσυνο στον πατέρα σου". Η εφετινή λειτουργία στο ξωκλήσι, για πρώτη φορά, εφέτος είχε τρεις καλλίφωνους ψάλτες, οι οποίοι έδιναν την αίσθηση βυζαντινής χορωδίας (φωτ. Εν Άνδρω).    Η αρτοκλασία και οι ευχές. Μέρη μιας αρχαίας εκκλησιαστικής παράδοσης που χάνεται πίσω στον χρόνο (φωτ. Εν Άνδρω).  Τα κόλυβα. Μια ακομα παράδοση που έρχεται στον Χριστιανισμό από τις αρχαίες θρησκείες. Μια παράδοση που έχει να κάνει με την φροντίδα και την προσφορά στην ψυχή αυτών που "έφυγαν" από την αρχαιότητα. Το Μέγα Ψυχοσάββατο, καταλήγει ο Φιλάρετος στην κουβέντα μας, συμβολίζει και απεικονίζει αυτή την αναφορά (φωτ. Εν Άνδρω). Τέλος μια ταπεινή εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους ενός λαϊκού αγιογράφου. Μια πλούσια παραδοση η βυζαντινή αγιογραφία. Διάσπαρτα τα πολιτιστικά σημάδια της στο διάβα των αιώνων. Αυτό που εκπλήττει σήμερα ειναι η έλλειψη σεβασμού μερικών καλαμοκαβαλάρηδων της εξουσίας απέναντι στις παραδόσεις ενός λαού, που υποτίθεται θέλουν να εκφράσουν. Το ίδιο στενάχωρη όμως και η στάση κάποιων άλλων που κραυγαλέα και υποκριτικά προσποιούνται πως τις ακολουθούν, ενώ στην πραγματικότητα τους είναι κι αυτών εντελώς αδιάφορες (φωτ. Εν Άνδρω)  Η απόλυση, ο άρτος, τα κεράσματα. Μια γιορτή που ολοκληρώθηκε. Και του χρόνου... (φωτ. Εν Άνδρω).  Δ. Μπ.      
Εντυπωσιακή πρωινή διαδρομή στ...
 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο Χαρίδημος, μόνιμος κάτοικος Άνδρου, που χειμώνα-καλοκαίρι ανεβοκατέβαινε βουν.α και λαγγάδια, μοναστήρια και όρμους, χαρές και λυπες ενός νησιού σχεδόν ερημωμένου τον χειμώνα και σχεδόν πυκνοκατοικημένου το καλοκαίρι. Στα ενδιάμεσα έρχονταν οι ενδιάμεσοι που τα ήθελαν όλα και τίποτα. Οι μεν δεν ήθελαν τον τουρισμό, οι δε δεν μπορούσαν να ζήσουν χωρίς τον τουρισμό. Οι μεν δεν ήθελαν το ένα, οι δε δεν ήθελαν το άλλο.  Και τούμπαλιν. Μέσα σε αυτή την αντιφατική Άνδρο ο Χαρίδημος συνέχιζε να ανεβοκατεβαίνει χειμώνα-καλοκαίρι ένα νησί όνειρο, που όμως συχνά γινόταν και εφιάλτης απο αυτά που ήθελαν και δεν ήθελαν. Και ο Χιρίδημος συνέχιζε να ανεβοκατεβαίνει βουνά και λαγγάδια αγναντεύοντας τις γύρω θάλασσες  Εδώ κατεβαίνοντας από το Βουνί βλέπει το Κοχύλου και το πανοραμικό Πάνω Κάστρο να φωτίζονται από τις πρώτες αχτίδες του ήλιου που ξημέρωνε στο Αιγαίο... Ο Χαρίδημος συνέχιζε απτόητος από τις αντιφάσεις των ανθρώπων τις διαδρομές του στην Άνδρο. Διαδρομές υπέροχες στην απλότητα και στην λαμπρότητα τους. Πέρναγε από το ένα πρωινό στο άλλο. Απο την μια στιγμή του πρωινού στην άλλη. Και έστελνε αδιάκοπα τις φωτογραφιές του. Με την ελπίδα να δουν και οι μεν και οι δε τις εικόνες του και ακούσουν κάτι από τις τις αφηγήσεις μας και μήπως καταφ'ερουν να αγαπήσουν αυτό το μαγικό νησί. Και ίσως να κάνουν κι άλλους να το αγαπήσουν. Στην φωτογραφία ο Χαρίδημος διατρέχει τον δρόμο από το Βουνί προς το Κοχύλου... Μια έκρηξη το πρωινό στον δρόμο που φτάνει στο Κοχύλου. Διαδρομές μοναδικές και στιγμές ξεχωριστές όπως αυτό το δοξαστικό πρωινό στην Άνδρο. Από το ύψος του Κοχύλου αγναντεύοντας το Αιγαίο που ξυπνούσε μέσα σε μια συμπαντική κοκκινο-κίτρινη έκρηξη...    Μετά από λίγο ο Χαρίδημος έφτασε στο Κοχύλου και η συμπαντική ανατολή εξέραγη! Όλα γύρω του βάφτηκαν κόκκινα. Πρώτη φορά έβλεπε το υπέροχο σε θέα χωριό του Κοχύλου με τέτοια χρώματα: ανακατεμένα το κόκκινο και το κίτρινο της έκρηξης του ήλιου με το μαύρο και όλο τα ενδιάμεσα χρώματα του φάσματος. Δεν το πίστευε. Και συνέχισε να φωτογραφίζει τις εκπληκτικές σκηνές μπας και τις πιστέψει αυτός! Και κάνει και τους άλλους να πιστέψουν σε αυτές...    Ήταν τόσο εκτυφλωτικό το ξήμέρωμα που ολόκληρη η πλαγιά κάτω από το αμφιθεατρικό χωρίο ήταν σαν κάποιος να τις είχε πετάξει ένα κίτρινο και να την είχε εξαφανίσει όλα τα άλλα χρώματα με εξαίρτεση το ισχυρό πράσινο που σε μερικά της σημεία επέβαλε την παρουσία του, έστω και λίγο...    Ώσπου ο ήλιος σηκώθηκε και λίγο και άρχισε το πράσινο να παίρνει τα πάνω του και το κίτρινο σιγά-σιγά να υποχωρεί αφήνοντας χώρο και στα άλλα χρώματα που ξεπρόβαλαν δειλα-δειλα...    Μέσα στην κοιλάδα του Κορθίου που κατέβαιανε ο Χαρίδημος τα χρώματα πάλαιυαν μεταξύ τους. Στη θάλασσα κοκκινό-κίτρινο της έκρηξης του ηλίου κυριαρχούσε. Όμως στη στεριά οι σκιές της νύχτας και μια επερχόμενης συννεφιάς επέτρεπαν στις σκιές που υπήρχαν την ύπαρξη και άλλων χρωμάτων. Το σύμπαν έμοιαζε να έχει συνομωτήσει για να κάνει το πρωινό να μοιάζει με ταινία, αλλάζοντας πλάνα από την μια στιγμή στην άλλη...    Ο Χαρίδημος εστιάζει την προσοχή του σε αυτά που οι βιαστικοί της Άνδρου (και οι μεν και οι δε) δεν εστιάζουν. Στην καταπράσινη από τις χειμερινές βροχές πλαγιά του Ρογού ένα εξωκλήσι και ένας περιστερώνας.. Σημάδια ανθρώπινων διαδρομών μέσα στον χρόνο.  Ο Χαρίδημος ανεβηκε μέχρι το εξωκλήσι και έριξε μια ματιά πίσω του...    Ο Ρογός κάτω έμοιαζε σαν ένας μεγάλο παραδεισένιος κήπος επί γης. Ο ήλιος είχε πια χαθεί πίσω από τα σύννεφα. Η μέρα είχε αλλάξει χρώμα. Η λαμπρότητα του πρωινού είχε χαθεί. Όμως το τοπίο εξακολουθούσε να είναι μαγευτικό...   Σε λίγο τα σύννεφά είχαν σκεπάσει τον ήλιο. Ένα άλλο τοπίο υπήρχε μπροστά του. Χειμωνιάτικο. Γκρίζοπράσινο. Μα πάντα γοητευτικό. Άνδρος, πρωινό 9ης Φεβρουαρίου 2018... Φωτογραφίες διαδρομής ΧΑΡΙΔΗΜΟΣ Αφήγηση διαδρομής Δ. ΜΠΑΣΑΝΤΗΣ
Άνδρος 2018: ο χειμώνας και η ...
 Από το πρωί ο γέροντας Ευδόκιμος είχε καλή προδίαθεση. Η μέρα στα όρια του χειμώνα. Μουντή. Ομιχλώδης. Φλεβάρης 2018. Τσικνοπέμπτη. Χρονιάρα μέρα. Μπροστά σε μια ανθισμένη αμυγδαλιά στο μοναστήρι της Παναχράντου, που άνθισε ενα πρωινό κι ομόρφυνε απρόσμενα την χειμωνιάτικη μέρα.. Ο παππούς της Άνδρου ην χάζεψε για λίγο. Μετά στάθηκε μπροστά της χαμογελώντας. Ο Χαρίδημος έτυχε να περνά και τον φωτογράφισε. Στην καρδιά του χειμώνα μοιάζει σαν θαύμα που σκάει με τόσο εντυπωσιακό τρόπο τα πρώτα μπουμπούκια της αμυγδαλιάς συμβολίζοντας την πρώιμη άνοιξη.  Ο γέροντας Ευδόκιμος με την σοφία των χρόνων έχει μάθει να απολαμβάνει τις μικρές χαρές της ζωής, που συχνά οι νεώτεροι προσπερνούν βιαστικά και αδιάφορα (φωτ. Χαρίδημος). 
Μια… λαίμαργη αγελάδα από το Μ...
  Μια βόλτα στην παραλία, ποτέ δεν έβλαψε κανέναν. Με λιακάδα μάλιστα, είναι ακόμα πιο ωραία! Εκεί ακόμα και το φαγητό είναι πιο νόστιμο αφού το χορταράκι έχει νοτιστεί από την θαλασσινή αλμυρά!
H αλήθεια και το ψέμα: απρόσμε...
Του Διαμαντή Μπασαντή Ποταμός Κολοράντο. Γκραν Κάνυον, Αριζόνα. Άνοξη 2006. (αρχείο Δ. Μπ.) (Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύθηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό ΔΕΚΑΤΑ το καλοκαίρι του 2017. Γράφτηκε το καλοκαίρι του 2007. Περιγράφει μερικές στιγμές από τα 7 ακαδημαϊκά ταξίδια μου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο λόγος της αναδημοσίευσης στο Εν Άνδρω είναι διπλός. Πρώτον, είναι αναφορά στις μεγάλες διαδρομές στον χάρτη της ζωής και της σκέψης. Κάτι που είναι ίδιον της Άνδρου και των ανθρώπων της. Και δεύτερον - και σημαντικότερο - είναι αναφορά στο ανεξάντλητο της ελληνικής παράδοσης που συναντά κανείς ακόμα και στις εσχατιές της Αμερικής  Ποιος θα περίμενε πως θα γιόρταζαμε Μεγάλη Παρασκευή - με εγκώμια στα ελληνικά και στα αγγλικά - στο Κάνσας; Ποιος θα έλεγε πως στο Ντένβερ θα συναντούσαμε τον μητροπολίτη Ησαΐα και θα βλέπαμε δύο τόσο διαφορετικές ελληνορθόδοξες εκκλησίες. Συμπέρασμα: η Άνδρος ταξιδεύει αδιάκοπα μέσα από τους ανθρώπους της. Και η Ελλάδα ξαφνιάζει συνεχώς μέσα από την ζωτικότητα μιας παράδοσης που συνεχίζει αενάως στον χρόνο και στον χώρο - Δ.Μπ.)
Καράβια έρχονται, καράβια φεύγ...
Χειμωνιάτικο απόβραδο. Λιμάνι Ραφήνας. Ώρα 17:30. Το Θεολόγος μόλις έφτασε από Άνδρο. Το Andros ετοιμάζεται να φύγει για Άνδρο στις 18:00. Το ένα καράβι θα αλλάξει το άλλο. Το Θεολόγος έκανε την τελευταία διαδρομή του και πάει για την ετήσια συντήρηση. Το Andros επέστρεψε πάλι στη βάση του και στο γνωστό δρομολόγιο μετά από λίγους μήνες που έκανε την γραμμή Πειραιά-Σύρος-Τήνος-Μύκονος. Το ένα τέλειωσε το ταξίδι του. Το άλλο ετοιμάζεται για το δικό του ταξίδι. Μια τυχαία συνάντηση αποχαιρετισμού στη Ραφήνα, στο λιμάνι της αναχώρησης για Άνδρο. Ξεκινώ από μια είδηση: Έφυγε ο Θεολόγος, ξεκίνησε το Andros. Και μετά η στιγμή μένει μετέωρη πάνω από το λιμάνι που αγαπήσαμε, το λιμάνι της αέναης επιστροφής μας στην Άνδρο. Στον αέρα μια θλίψη για δύο φίλους που δεν θα ξανάρθουν ποτέ πια στην Άνδρο. Ο Τζίμης και ο Θοδωρής "ταξίδεψαν" για πάντα μακριά: ο ένας χτες το μεσημέρι, ο άλλος χτες το βράδυ...(φωτ. Εν Άνδρω)
Αγιασμός στην Άνδρο: "...έρχετ...
Σήμερα παραμονή των Φώτων εκτός από τα κάλαντα που τα έχουμε πια ξεχάσει ειναι η μέρα που ο παπάς της γειτονιάς μας αγιάζει τα σπίτια και φεύγουν οι καλικατζαραίοι λέγοντας: "φεύγετε να φεύγουμε γιατί έρχεται ο τρελό-παπας με την αγιαστούρα του και με την μαγκούρα του"! Αυτά λεέι ο μύθος. Η πραγματικότητα είναι πως στην Άνδρο άντε να βρεις ανοικτό σπίτι να αγιάσει ο παπάς του χωριού ή της πόλης. Τα ίδια και χειροτερα στην Αθήνα. Εκεί άντε να βγει ο παπάς της γειτονιάς και που να πρωτοπάει με τόσο κόσμο. Στη φωτογραφία τα σύνεργα του αγιασμού με φόντο μια μαγική - μετά την χτεσινή καταιγιδα - Χώρα. Αυτή είναι η Ελλάδα... (φωτ. Εν Άνδρω).